معرفت معاد صفحه 327

از حضرت صادق (علیه السلام) روایت شده که فرمود :

جهنّم را در روز قیامت به صحرای محشر خواهند آورد که صراط را بر روی او بگذارند. جهنّم چنان نعره ای بزند که تمام فرشتگان مقرّب و پیامبران مرسل از بیم آن به زانوی استغاثه در آیند. (1)

در آن حال پیامبر اسلام برای امّت خود دعا می کند. (2)

6 _ 38. تنوّع عذاب های جهنّم

جهنّم ، محلّ بروز سطوت و غضب و انتقام الهی از سرکشان ، ستمگران ، کافران ، فاسدان و گناهکاران است که خداوند متعال به مجازات آنان خواهد پرداخت . مجازاتی که بسیار سخت و دردناک و در عین حال عادلانه خواهد بود. همان گونه که خداوند بزرگ برای پاکان ، بهشتی را پر از نعمت های متنوّع آماده کرده است . برای جهنّمیان نیز انواع عذاب های خوارکننده را مقرّر فرموده است ، همانند آتش سوزان ، لباس های عذاب آور، غذاهای نامطبوع و متعفّن و دردآور، انواع گزندگان وحشتناک ، مونس و همدم پلید و شیطانی ، انواع عذاب های روحی ، حسرت ، اندوه و سیمای زشت و کریه و در حقیقت انواع عذاب های جسمی و روحی که قابل قیاس با عذاب های دنیایی نیست . امیرمؤمنان علی (علیه السلام) فرموده است  :

کلّ بلاء دون النار عافیه ؛ (3)

هر بلایی در برابر جهنّم عافیت است .

7 _ 38. شدّت عذاب های جهنّم

شدّت عذاب های دوزخ همراه با تنوّع آنان ، کیفری وحشتناک و غیرقابل تصوّر است .

1- رساله بهشت و دوزخ ، ص 168.
2- تفسیر القمی ، ج 2، ص 421.
3- نهج البلاغه ، حکمت 387.