معرفت معاد صفحه 351

در ادامه این آیه سخن دوزخیان آمده است  :

اگر خدا مرا هدایت می کرد از تقوی پیشگان می شدم یا به هنگامی که عذاب را ببیند گوید : کاش مرا بازگشتی بود تا از نیکوکاران می شدم . خداوند در پاسخ می فرماید: چرا نشانه های من به تو رسید ولی آنها را تکذیب و انکار کردی و گردن فرازی نمودی و از کافران بودی . (1)

از امام کاظم (علیه السلام) روایت شده که جنب الله، امیرمؤمنان و اوصیای پس از اوست . (2)

(وَیَوْمَ یَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَی یَدَیْهِ یَقُولُ یَالَیْتَنِی اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِیلا)؛ (3)

و روزی است که ظالم دستهای خود را می گزد (و) می گوید: ای کاش با پیامبر راهی بر می گرفتم .

در ادامه این آیه آمده است  :

ای وای ، کاش فلانی را دوست نگرفته بودم . او مرا به گمراهی کشانید پس از آن که قرآن به من رسیده بود و شیطان همواره فروگذارنده انسان است. (4)

برخی از حسرت های دوزخیان بسیار شدید است ، همانند حالت حسرت جانسوز به هنگام دیدن منزل مقرّر خود در بهشت که آن را از دست می دهند. (5)یا به هنگام ذبح

موت و قطعی شدن احکام سرنوشت شوم ماندگار دوزخیان در دوزخ (6)روزی که

خداوند پیشتر هشدار داده بود (وَأَنذِرْهُمْ یَوْمَ الْحَسْرَهِ إِذْ قُضِیَ الأَمْرُ)؛ (7)_ وآنان را از

روز حسرت بیم ده آنگاه که کار پایان یابد._ به هنگام این دو حادثه ، اگر برای دوزخیان مرگ مقرر بود، از حسرت و اندوه می مردند.

1- الزمر ، آیه 56 _ 59.
2- الکافی ، ج 1، ص 145.
3- الفرقان ، آیه 27.
4- الفرقان ، آیه 28 و 29.
5- ثواب الاعمال ، ص 307.
6- بحارالانوار، ج 8، ص 345.
7- مریم ، آیه 39.