معرفت معاد صفحه 369

حضرت موسی بن جعفر (علیه السلام) فرموده است : خداوند، اهل کفر و حجود و اهل ضلال و شرک را در آتش مخلّد می سازد. (1)

شیخ صدوق گوید: اعتقاد ما این است که آتش جهنّم ، خانه ذلّت و محل انتقام از اهل کفر و عصیان است و کسی جز اهل کفر و شرک در آن همیشه نخواهند ماند. (2)

شیخ مفید گفته است : ماندگاری در دوزخ به جز برای کافران همیشگی نخواهد بود. (3)

محقّق توسی نوشته است : کافر، مخلّد در عذاب است . (4)علّامه حلّی در شرح این سخن

گوید: همه مسلمانان اجماع دارند که عذاب کافر، ابدی است و بریده نخواهد شد. (5)

علّامه مجلسی نوشته است : در میان مسلمانان اختلافی نیست در آن که کفّار و منافقان که حجّت بر ایشان تمام شده باشد، در عذاب جهنّم مخلّدند و عذاب ایشان هرگز سبک نخواهد شد. (6)

5 _ 40. چرایی خلود عذاب

پیشتر در چرایی شدّت عذاب بحث شد که نظام هستی مبتنی بر نظامی دقیق و حیرت آور است . و «عدل » میزان و ترازوی خداوند بزرگ است . خداوند با تفضّلِ دو نعمت پربها برای انسان ها، عقل و شرع (حجّت باطنی و حجّت ظاهری ) بر آنها اتمام حجّت فرموده است . عذاب ابدی ویژه منافقان و کافرانی است که حجّت بر آنها تمام شده باشد و با موازین دقیق عادلانه اعمال می شود.

1 _ عذاب و خلود آن از سوی خداوند متعال ، همانند صاحبان قدرت نیست که

1- التوحید، ص 407.
2- الاعتقادات ، ص 77.
3- تصحیح الاعتقاد، ص 118.
4- کشف المراد، ص 414.
5- کشف المراد، ص 414.
6- حقّ الیقین ، ص 515.