معرفت معاد صفحه 377

(و بیم ده ایشان را از روز حسرت ، روزی که کار هر کسی منقضی شده و به پایان رسیده باشد و ایشان از آن روز غافلند). حضرت فرمود که مراد، این روز است که حق تعالی اهل بهشت و جهنّم را فرمان دهد که همیشه در جای خود باشند و مرگ ایشان را نباشد. در آن روز اهل جهنّم حسرت برند و سودی ندهد و امید ایشان منقطع گردد. (1)

از حضرت باقر (علیه السلام) روایت شده است : هنگامی که مرگ را برای قربانی کردن

میان بهشت و دوزخ متوقف می کنند، می گویند: این همان مرگی است که در دنیا

از او می ترسیدید. (2)

طبرسی نکاتی را از روایاتِ رسیده از امامان مکرّم حضرت باقر (علیه السلام) و حضرت صادق (علیه السلام) پیرامون مرگِ مرگ آورده است که بسیار عبرت آموز است : بهشتیان از قربانی شدن مرگ چنان خوشحال می شوند که اگر در آن روز مرگ بود، از خوشحالی جان می دادند. اهل جهنّم نیز از ناراحتی فقدان مرگ چنان شهقه ای می زنند که اگر مرگ بود، از اندوه می مردند. «قضی الأمر» یعنی فراغت پیدا کرد از کار و آمال سپری شد دوزخیان را در دوزخ و بهشتیان را در بهشت داخل نمودند و معنای آیه را چنین گفته اند: سپری شد کار دنیا و نمی توان برای جبران هدف به آن جا برگشت . نیز در معنای آن گفته شده است : میان مردمان با عدالت حکم گردید. و گفته شده است : بر بهشتیان و دوزخیان خلود مقرّر گردید. «و هم فی غفله» در دنیا از آن غافل بودند. «وهم لایؤمنون» یعنی باور نداشتند. (3)

9 _ 40. روند آفرینش پس از پایان سرنوشت این انسان

پس از پایان سرنوشت این انسان که در بهشت و دوزخ ابدی اسکان می یابد، بنابر

1- تفسیر القمی ، ج 2، ص 50؛ رساله بهشت و دوزخ ، ص 174.
2- الزهد، ص 100.
3- ر.ک : مجمع البیان ، ج 6، ص 796.