معرفت معاد صفحه 65

10. عوالم پیشین

اشاره

شناخت عوالم پیشین در برخی از مباحث اعتقادی ، نقش مهمّ و محوری دارد، همانند حوزه معرفت شناسی ، معرفت الله، معاد و انسان شناسی که مستقیم و غیرمستقیم درارتباط با عوالم پیشین است .

آیات و روایات با صراحت بیان می کنند که انسانِ موجود در این دنیا، پیش از این دنیای فعلی ، وجود داشته است و در این مطلب هیچ جای شک و شبهه نیست . در این جا، منظور از انسان ، شامل تمام انسان ها است ، اعمّ از پیامبران مرسل ، صدیقان ، مؤمنان ، ستمگران ، مستکبران و کافران . (1)

از احادیث بر می آید که عوالم پیشین ، دربرگیرنده «عالم ارواح و اظلّه »، «عالم طینت » و «عالم ذرّ» است . البته به عالمی به نام «عالم ذرّ اوّل » نیز اشاره شده است که احتمال دارد مقصود از «ذرّ اوّل » همان عالم طینت باشد. (2)در میان این عوالم مهمتر از

همه «عالم ذر» است . (3)

وجود عوالم پیشین از نظر قرآن و حدیث ، از امور واضح و روشن است . و روایات

1- توحید الامامیّه ، ص 112.
2- توحید الامامیّه ، ص 122.
3- توحید الامامیّه ، ص 120.