معرفت معاد صفحه 66

در مورد آن ، از حدّ تواتر گدشته است و پس از حذف مکرّرات و متشابهات ، به  113 روایت می رسد. (1)

در این جا مناسب است به یکی از شواهد روایی عوالم پیشین اشاره شود و آن روایت مسعودی مورّخ شهیر قرن چهارم است که خطبه ای از امیرمؤمنان (علیه السلام) را در فصول آغازین کتاب مشهورش مروج الذهب نقل می کند. این خطبه ، حاوی مطالبی در پیدایش جهان و مبدأ هستی ، معرفت خداوند متعال و یگانگی وی ، جایگاه پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) وامامان معصوم (علیهم السلام) به هنگام آفرینش موجودات و عالم ذرّ و در این جهان ، ختم حجّت ها به رهاننده امّت و نهایت نور و مصدر امور حضرت مهدی «عج » است . و در مورد عالم ذرّ به صراحت می فرماید :

... فَصَل محمّداً (صلی الله علیه و آله) فی طاهر القنوات ، فدعا الناس ظاهراً وباطناً، وندبهم سِرّاً وإعلاناً، واستدعی التنبیه علی العهد الذی قَدَّمه إلی الذَّرِّ قبل النسل ؛ (2)

تا اینکه محمّد (صلی الله علیه و آله) را از اصلاب پاک بیرون آورد. پس مردم را در ظاهر و باطن و پنهانی و آشکار [به سوی خدا] فراخواند و از او خواست مردم را بر عهدی که در عالم ذرّ پیش از نسل تقدیم داشته بود متنبّه کند.

گفتیم که عوالم پیشین ، مادّی است و همه اجزای آن از مادّه اوّلیّه خلقت «ماء بسیط » آفریده شدند. هم ارواح و هم ابدان، همه مادّی هستند گرچه از نظر ترکیب وسادگی، متفاوتند.

1 _ 10. عالم طینت

یکی از عوالم پیش از این جهان ، موقف طینت است که انسان ها در آن جا به صورت