معرفت معاد صفحه 69

عالم ذرّ به عالم میثاق ، عهد و الست نیز نامبردار است . این اوصاف به جهت اخذ پیمان و مورد خطاب قرار گرفتن انسانها با واژه «الست » در عالم ذرّ است .

4 _ 10. خلقت حضرت آدم (علیه السلام)

آیت الله مجتبی قزوینی نوشته است : از قرآن مجید و احادیث حضرت خاتم الانبیاء (صلی الله علیه و آله) و ائمه هدی  : استفاده می شود که حدوث و خلقت حضرت آدم ابوالبشر در بهشت دنیا و به صورت غیرذرّی بوده است ؛ به این معنی که خداوند متعال ، به علم و حکمت و قدرت کامل خود، حضرت آدم را بدون تولید و تولّد در عالمی غیر این عالم و زمین محسوس ما آفرید. و وجودهای ذریّه بشر را در صلب او _ به جهت تداوم نسل و تولید و تولد _ به ودیعه نهاد. (1)چنانکه پیشتر گذشت ، عوالم

پیشین مراحل مختلفی دارند. خلقت غیر ذرّی حضرت آدم و عدم انطباق آن با هیچیک از مراحل این خلقت ؛ نیازمند تحقیق است . نیز آرا در مورد جنّت آدم و تبیین تعلّق آن به عوالم دنیا و عقبا متفاوت است (2)و نیاز به پژوهش بیشتر دارد.

امّا طبرسی در مورد خلقت همسر حضرت آدم نوشته است : بیشتر مفسّران اعتقاد دارند که وی از دنده ای از دنده های حضرت آدم آفریده شده است و از امام محمّد باقر (علیه السلام) روایت شده است که حوّا از مازاد گِلی آفریده شده است که حضرت آدم از آن آفریده شد. (3)علّامه مجلسی اخبار خلقت حوّا از دنده حضرت آدم را حمل بر تقیّه

می کند. (4)نیز در این مورد گفته شده است : صرف نظر از این که این اخبار، از آحاد

به شمار می روند، در میان سنّی ها رواج دارد و اعتراض امامان اهل بیت (علیهم السلام) به این روایات ، موجب سوءظن به آنها می شود. پس مانعی نیست که روایات بیان گر

1- بیان الفرقان ، ص 516.
2- بحارالانوار، ج 11، ص 143.
3- مجمع البیان ، ج 3، ص 5.
4- بحارالانوار، ج 11، ص 116.