معرفت معاد صفحه 77

پس ترکیب روح و بدن ، امتزاجی و اختلاطی نیست ، بلکه ترکیبی انضمامی است . یعنی وقتی این دو باهم ترکیب می شوند و در کنار هم قرار می گیرند، انسان تحقّق می یابد. و با جدایی آنها از همدیگر، انسان بودن انسان نیز از میان می رود. بنابراین کارهایی که از انسان سر می زند محصول روح و بدن است . (1)

از امام زین العابدین (علیه السلام) نقل شده است  :

فَالرَّوحُ بِغَیْرِ جَسَدٍ لا یَحُسُّ ، و الْجَسَدُ بِغَیْرِ روحٍ صُورَهٌ لا حَرَاکَ بِهَا. فَإِذَا اجْتَمَعَا قَوِیاَ وَ صَلُحَا؛ (2)

پس روح بدون بدن درک نمی کند و بدن بدون روح ، شکلی فاقد حرکت است . هنگامی که این دو باهم شوند، نیرومند و شایسته می گردند.

3 _ 11. بدن

خداوند متعال ، دوهزار سال پیش از خلقت بدن ها، ارواح را آفرید و از آن ها پیمان گرفت ؛ آنگاه از جزئی دیگر از «ماء بسیط »، مادّه اوّلیّه خلقت را که به صورت خاک درآورده بود، آفرید، و برای هر روحی بدنی مناسب با آن پدید آورد. یعنی برای نیکان که روح هایشان از علّیّین و آب شیرین بود، بدنی از همان جنس آفرید. و برای بدان که ارواحشان از سجّین و آب شور و تلخ آفریده شده بود، بدنی از همان جنس آفرید. (3)

انسان در سیر حیات خود، پس از طی عوالم پیشین ، در این جهان از طریق تناسل و توالد در رحم مادر قرار می گیرد؛ به تدریج رشد می کند، و مراحل مختلف جنینی را می گذراند و پا به این جهان می گذارد. گفته شده است : «روح انسان در این عالم ، عین ارواح عالم ذرّی است که دارای عقل و شعور و بدن است . و بدن این جهان نیز عین آن

1- انسان و معاد، ص 48.
2- التوحید، ص 366.
3- تنبیهات حول المبدأ و المعاد، ص 220.