معرفت معاد صفحه 79

به این حقیقت اشاره فرمود :

و أحاط الناس بأمیرالمؤمنین علیه السلام و هو فی محرابه یشّد الضربه و یأخذ التراب و یضعه علیها. ثم تلا قوله تعالی : (مِنْهَا خَلَقْنَاکُمْ وَفِیهَا نُعِیدُکُمْ وَمِنْهَا نُخْرِجُکُمْ تَارَهً أُخْرَی ) (1) ؛ (2)

مردم پیرامون امیرمؤمنان (علیه السلام) حلقه زده بودند و آن حضرت در محرابش بود. زخم را می بست و خاک را برمی داشت و بر محلّ زخم می ریخت سپس سخن پروردگار متعال را خواند: ما شما را از آن (زمین ) آفریدیم ؛ و در آن باز می گردانیم ؛ و بار دیگر (در قیامت ) شما را از آن بیرون می آوریم .

5  _ 11. مراتب خلقت انسان

انسان در عوالم پیشین مراحلی را گذرانده و از طریق تناسل و توالد به این جهان قدم می گذارد. خلقت تناسلی انسان تا بدو تولّد، خود دارای چندین مرحله است . برخی با احتساب طینت خاکی ، شش مرتبه برای آفرینش انسان ذکر کرده اند: اوّل  : عصاره خاک ؛ دوم : نطفه ، سوم : علقه (خون بسته )، چهارم : مضغه (چیزی شبیه گوشت جویده شده )، پنجم : آفرینش استخوان ها؛ ششم : پوشاندن گوشت بر استخوان ها. (3)خداوند متعال در قرآن کریم در این مورد فرموده است  :

(وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنسَانَ مِنْ سُلاَلَهٍ مِنْ طِینٍ * ثُمَّ جَعَلْنَاهُ نُطْفَهً فِی قَرَارٍ مَکِینٍ * ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَهَ عَلَقَهً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَهَ مُضْغَهً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَهَ عِظَامًا فَکَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا ثُمَّ أَنشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ فَتَبَارَکَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِینَ )؛ (4)

و همانا انسان را از عصاره ای از گل آفریدیم ؛ سپس او را _به صورت _ نطفه ای

1- سوره طه ، آیه 55.
2- بحارالانوار، ج 42، ص 282.
3- کفایه الموحّدین ، ج 4، ص 7.
4- المؤمنون ، آیه 12 _ 14.