سیطره دین بر ساحت دنیا صفحه 111

باشد، ندارد. بنابراین، مالکیت خداوند بر انسان، از  سنخ مالکیت انسان بر دارایی اش نیست، بلکه مالکیتی حقیقی است و از این رو، می تواند در وجود و ذات انسان تصرف کند و حق چنین تصرفی را نیز دارد.

از پی آمدهای دیگر نیاز ذاتی انسان به خداوند، توحید عملی در ربوبیت است. «رَب» کسی است که پرورش مربوب در جهت اصلاح نارسایی ها و عیب ها و سوقش به سمت کمال به دست اوست. هر گاه انسان نیاز ذاتی خود را به خداوند دریابد و تنها او را غنی کامل و مالک مطلق بداند، به ربوبیت او گردن می نهد و صلاح و کمال خود را به دست او و تنها به دست او می سپارد. زیرا او در ربوبیت انسان هرگز درمانده نخواهد شد. اهمیت مسأله توحید در ربوبیت تا آن جاست که می توان تفاوت میان انسان دین مدار و سکولار را در همین مسأله دانست.

از دیگر پی آمدهای نیاز ذاتی انسان به خداوند، ضرورت کفایت دین برای برآورده ساختن نیازهای انسانی انسان است. انسان، از آن لحاظ که حیوان است، نیازهایی دارد که در خود زندگی طبیعی انسان، در خود طبیعت برطرف می شوند و غریزه های حیوانی، وی را به برآورده کردن این گونه نیازها، می رانند. در این گونه نیازها، خداوند با ربوبیت تکوینی به ربوبیت انسان می پردازد. ولی با دین، خداوند ربوبیت تشریعی خود را بر انسان حاکم می کند. ربوبیت تشریعی در حوزه اختیار و مسئولیت و آگاهی انسان است؛ به بیان دیگر، ربوبیت تشریعی، ربوبیت بر انسان است، از آن جهت که انسان است. انسان به دلیل نیاز ذاتی به خداوند، به چنین ربوبیتی نیاز دارد و چون خداوند کامل مطلق است و در فعل او نقص محال است، ربوبیت او کامل و بی نقص خواهد بود. بنابراین، دین خداوند که جلوه ربوبیت تشریعی اوست، نمی تواند ناقص باشد.