سیطره دین بر ساحت دنیا صفحه 17

داشت. یکی از لوازم التزام عملی به دین، فهم پذیری معارف دینی است. معارف دینی باید چنان باشند که آدمی بتواند دست کم به فهمی اجمالی از دین دست یابد:

رکن اول فهم پذیری این است که معرفت های دینی نباید عقل ستیز باشند. فرض وجود یک تناقض در معارف دینی، امکان التزام عملی به آن دین را از میان می برد. عقل ستیزی، به لحاظ روان شناختی، مانع التزام عملی به دین است؛ نه به لحاظ منطقی. از همین رو است که در معارف عقل ستیز برخی از ادیان، بیشترین  تلاش بر این است که به لحاظ روان شناختی، عقل ستیزی پنهان شود. برای مثال، یکی از تلاش های صورت گرفته در مسیحیت، برای حل مشکل عقل ستیزی آموزه تثلیث و مانند آن، مبتنی کردن ایمان بر شک به جای عقل است! برای مثال، با این استدلال که ایمان بر پایه شک شجاعت می طلبد؛ در حالی که، ایمان بر پایه عقل به خودی خود حاصل است و ارزشی ندارد. چنین رویکردی در آثار کیرکگارد و پل تیلیش دیده می شود.(1)

رکن دوم فهم پذیری، این است که مطلب چنان بیان شود که از فهم مردم دور نباشد. معارف دینی باید در قالب هایی بیان گردد که عموم مردم بتوانند فهمی اجمالی از معارف دینی داشته باشند و به تعبیری به زبان مردم بیان شود. این فهم اجمالی باید به گونه ای باشد که دست کم به لحاظ روان شناختی، فرد قانع شود که آن دین را می شناسد و می تواند پذیرش یا عدم پذیرش خود را بر مبنای آن فهم توجیه کند.

لازمه دیگر التزام عملی به دین، امکان عملی رفتارهایی است که دین