سیطره دین بر ساحت دنیا صفحه 29

ایمان و اعتقاد، تا تصرف رم در 1527 م. ادامه یافت.(1)

این شرایط به گرایش عمومی مردم به کاستن قدرت کلیسا انجامید. چند علّت می توان برای این گرایش عمومی آورد:

1. زیاده خواهی و ستم پاپ ها، بیش از پادشاهان و حاکمان محلی بود و مردم تحمل ستم آنان را نداشتند؛

2. پادشاهان و حاکمان محلی نیز در پی چاره ای بودند که از پرداخت مالیات به پاپ بگریزند؛

3. برخی نیز برای ایجاد وحدت در ایتالیا و پایان دادن به اختلاف های داخلی، در پی کاستن قدرت پاپ بودند؛

4. مهم تر از همه، روح دین داری در اروپا مرده بود و فرهنگ بی بندوباری زمان، به چنان نهاد دینی گسترده، نیازی احساس نمی کرد و بلکه آن را در صورت اصلاح یافتن مزاحم خود می دید؛ چنان که در موردپاپ هادریانوس که زندگی زاهدانه ای داشت، پیش آمد.(2)

دین گریزی مردم در نتیجه سخت گیری کلیسا نسبت به امور دینی نبود، بلکه در نتیجه گسترش دین گریزی در خود کلیسا بود. توجه به این نکته در یافتن ریشه های تاریخی سکولاریسم مهم است. اساسا در آن زمان، هیچ خبری از سخت گیری های مذهبی نبود و با تلاش اومانیست ها، حتی حق ارتداد نیز به مردم داده شده بود. ماکیاولی _ فیلسوف سیاسی معروف _ از اندیشمندان بزرگ آن  زمان بود که از هواداران سرسخت کاهش قدرت کلیسا شمرده می شد. در این دوره که