سیطره دین بر ساحت دنیا صفحه 30

جامعه در عمل، سکولاریزه شده بود، سکولاریسم نیز ریشه های خود را استوار کرد. فرهنگ بی قیدی به دین، در عمل در تمام جامعه رسوخ کرد. بدین ترتیب، بذر دانش جدید در این دوران کاشته شد.

پروتستانتیسم (نهضت اصلاح دینی)

قیام مارتین لوتر در سال 1517 میلادی تأثیری بنیادین در قاره اروپا گذاشت. اگرچه این قیام به جدایی کامل دین از سیاست انجامید، ولی قیام لوتر بر ضد دستگاه پاپ کاملاً جنبه دینی داشت.

لوتر یک اسقف آلمانی بود که علیه فساد حاکم بر دستگاه پاپ به پا خاست و حکم رانان محلی آلمان نیز برای فرار از پرداخت مالیات به پاپ، از وی پشتیبانی کردند. با این که ماهیت قیام لوتر، سیاسی _ دینی بود، ولی نتیجه آن تسلیم شدن کلیسا به پادشاهان بود؛ زیرا لوتر قیام علیه پادشاه را جایز نمی دانست و ریاست عام کلیساهای هر کشور را که پادشاهش پروتستان بود، به وی واگذار می کرد. البته به نظر می رسد از این دو نظر، استفاده نابه جا شده باشد و لوتر این دو نظر را نه به عنوان یک حکم فراگیر، بلکه به دلیل اوضاع سیاسی زمانه حکم کرده باشد.

به هر حال، نهضت مارتین لوتر کلیسا را در دراز مدت، به طور کامل از صحنه های گوناگون اجتماعی بیرون کرد. کم کم کلیسای پروتستان سازنده نظریه هایی درباره دین شد که با نگرش های عمومی و پذیرفته شده زمان مطابقت داشت؛ به گونه ای که در آغاز قرن بیستم، نظریه های دینی ای از سوی این کلیسا داده شد که با نازیسم و پوزیتیویسم منطقی سازگار بود.(1) بدین ترتیب، نهضت  لوتر در عمل به سکولاریزاسیون