سیطره دین بر ساحت دنیا صفحه 34

«آفرینش چیزی جز بازی یک موجود بوالهوس و بی عاطفه نیست»،

آن گاه می افزاید:

اجمالاً وضع دنیا همین طور است، بلکه جهانی که امروزه بر فاهمه ما عرضه می دارد از این هم بی هدف تر و بی معناتر است. از این پس، برای آرمان های خود، اگر جایی می جوییم، باید در همین جهان باشد، آدمی فرزند علل کوری است که نسبت به غایت خویش هیچ آگهی ندارند. تکون آدمی رشدهایش، امیدها و هراس هایش، عشق و اعتقاداتش همه محصول برخورد اتفاقی اتم هایند.(1)

کنار نهادن غایت انگاری از علم جدید، به تنهایی برای کنار گذاشتن دین از طبیعت شناسی کافی بود؛ زیرا با کنار گذاردن غایت انگاری، هم حکیم بودن مبدأ آفرینش و هم معاد کنار گذاشته می شود. در نتیجه، طبیعت بی توجه به ارکان دین تبیین می گردد.

3. تجربه گرایی

تجربه گرایی که با فرانسیس بیکن آغاز شد، عقل و وحی را از ابزار شناخت کنار زد و از ابزار شناخت، تنها به شناخت حسی و تجربی بسنده کرد. پدیدآورندگان علم جدید دست کم در ادّعا، خود را پیرو تجربه و آزمایش خواندند و نظریه های خود را نظریه های تجربی محض معرفی کردند. البته این ادّعا، در پژوهش های علم شناختی فیلسوفان جدید علم، زیر سؤال رفته است. آن ها نشان داده اند که تنها مبدأ معرفت شناختی علم جدید تجربه نبوده است، بلکه بنیان های اوّلیه آن، بر خلاف ادعای بنیان گذاران آن، با تجربه و آزمایش تضاد داشته است. هم چنین این پژوهش ها نشان داده اند که میان نفی غایت و نفی ماوراءالطبیعه، با پذیرش علم جدید هیچ گونه  رابطه منطقی نبوده است و نفی این دو،