سیطره دین بر ساحت دنیا صفحه 36

صفحه 36

بقای امنیت شخصی با هدف آزادی طبیعی اشخاص (برای مثال،  در هابز) یا برای بقای آزادی شخصی در حدود عقل و قانون (برای مثال، در لاک) ابراز شدند. این نظریه ها که از طبیعت بشر به عنوان مبنای مشروع بهره گرفته بودند و سامان فرهنگی حاصل از آن، به ملل اروپا این امکان را می داد تا به دوره جنگ های دینی پایان دهند. هم چنین این نظریه ها، استقلال جامعه و فرهنگ را از نفوذ کلیسا و سنت دینی، ممکن و بلکه گریزناپذیر ساختند.(1)

دوره روشنگری

دوره روشنگری از سال های آغازین قرن هیجدهم در فرانسه آغاز شد. در این دوره، طرز فکر ویژه ای در میان اندیشمندان غربی وجود داشت که تأثیر عمیق فرهنگی، سیاسی و اجتماعی در غرب به جا گذاشت. مهم ترین ویژگی روشنگری به کارگیری عقل در برابر وحی بود. باید دانست که عقل گرایی روشنگری، در تقابل با وحی و به معنای کنار گذاشتن آن بود.

در محیطی چون ایران، که مذهب غالب اسلام شیعی است، عقل و وحی مکمل و متمم هم شمرده می شوند و عقل هم پایه وحی تقدیس می شود. در چنین محیطی، عقل گرایی از یک دیدگاه دینی نه تنها امری منفی نیست، بلکه تحسین شده و در حدّ خود یک کمال محسوب می گردد.

اما عقل گرایی روشنگری به معنای تکیه بر نفس انسانی و اعلام بی نیازی از وحی در شناخت واقعیت ها است. روشنگری قرن هجدهم در حوزه دین، به شکاکیت گرایش داشت، ولی در حوزه طبیعت شناسی تجربه گرایی گرایش فراگیر بود.

کاپلستون دو ویژگی اساسی را برای روشنگری فرانسه می آورد:


1- 1. Pannenberg, Wolfhart; First things, 64 (June/July 1996); p. 29.
کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه