- مقدمه 1
- گفتار اول: ماجراهای هجرت موسی علیه السلام با بنی اسرائیل از صحرای سینا به صحرای فاران و صین (110- 100 سالگی) 4
- اشاره 4
- «جدول خلاصه قسمت های این داستان» 5
- فصل اوّل: داستان سرپیچی از روز سبّت (اصحاب السبت) در منطقه ایله در 5 قسمت 5
- قسمت اوّل: نافرمانی از روز سَبّت 6
- قسمت دوّم: مردی که قانون سبّت را شکست 10
- قسمت سوّم: عذاب عصیانگران روز شنبه! 12
- قسمت چهارم: لباس منگوله دار برای یاد خدا 18
- قسمت پنجم: بررسی پیام های 3 دسته آیات 19
- «جدول خلاصه قسمت های این داستان» 22
- فصل دوّم: داستان فتنه ی قارون (قورح در عبری) پسرعموی موسی در 13 قسمت 22
- قسمت اوّل: سابقه ی قارون قبل از مبارزات موسی با فرعون 24
- قسمت دوّم: ایمان آوردن ظاهری قارون به موسی 29
- قسمت سوّم: قارون و جنون نمایش ثروتش! 30
- قسمت چهارم: نصیحت دانشمندان مؤمن بنی اسرائیل به قارون 32
- قسمت پنجم: پاسخ قارون یاغی و ستمگر به این واعظان دلسوز 35
- قسمت ششم: پاسخ کوبنده ی خداوند به قارون و قارون ها 37
- قسمت هفتم: فرمان زکات به بنی اسرائیل و ظاهر شدن چهره ی منافق قارون در پس این امتحان 38
- قسمت هشتم: نقشه ی قارون و خنثی شدن تصمیم ناجوانمردانه ی او 40
- قسمت نهم: عذاب و مرگ قارون ویارانش 41
- قسمت دهم: عبرت مردم از مرگ قارون 46
- قسمت یازدهم: وعده ی خداوند برای مبارزه با سلطه جویی و فساد در ارض 49
- قسمت دوازدهم: وقایع پس از مرگ قارون 51
- قسمت سیزدهم: بررسی پیام های قرآنی 3 دسته آیات 55
- «جدول خلاصه قسمت های این داستان» 62
- فصل سوم: داستان آتش گرفتن خیمه اجماع با صاعقه و قتلی مشکوک در پشت خیمه و دستور ذبح گاو ویژه برای پیدا کردن قاتل در 9 قسمت 62
- قسمت دوّم: ماجرای صاحب آن گاو طلائی 63
- قسمت اوّل: قانون قتلی که قاتلش معلوم نیست 63
- قسمت سوم: قتلی مشکوک (عامیل بن راحیل) بعد از سوختن خانه ی اجماع و آمدن صاعقه 66
- قسمت چهارم: نزاع مردم و داوری موسی برای پیدا کردن قاتل و دستور ذبح گاو 67
- قسمت پنجم: آغاز ایرادهای بنی اسرائیلی قبل از ذبح گاو 69
- قسمت ششم: ذبح گاو پس از ایرادهای بنی اسرائیلی 75
- قسمت هفتم: نحوه ی زنده شدن مقتول 77
- قسمت هشتم: قساوت و سنگدلی بنی اسرائیل 80
- قسمت نهم: بررسی پیام های قرآنی 1 دسته آیات 82
- اشاره 85
- گفتار دوم: هجرت موسی علیه السلام به تنهایی از صحرای فاران تا اردن تا قبل از وفاتش (100 – 120 سالگی) 85
- «جدول خلاصه قسمت های این داستان» 86
- فصل اول: داستان وفات هارون (سال 1408 ق.م) در موسیره یا بیابان تیه وقایع پس ازآن در 7 قسمت 86
- قسمت اوّل: مرگ هارون علیه السلام در کوه هور 87
- قسمت دوّم: تهمت قتل برادر به موسی و امداد خداوند برای جلوگیری از این تهمت 89
- قسمت سوّم: ویژگی های حضرت هارون علیه السلام 90
- قسمت چهارم: وقایع پس از وفات هارون 92
- قسمت پنجم: جنگ های (پس از وفات هارون)، در درّه ی موآب (مشرف به بیابان و کوه پیسگاه) 94
- قسمت ششم: درخواست قبیله های شرق رود اردن (رئوبین و جاد) در تقسیم اراضی 98
- قسمت هفتم: خداوند به موسی اجازه ی ورود به سرزمین موعود را نمی دهد 101
- «جدول خلاصه قسمت های این داستان» 103
- فصل دوم: داستان فتنه ی بلعم باعورا قبل از فتح اِریحا و بعد از رسیدن به دشت موآب و شکست آن ها در فتنه ی بلعم باعورا و هلاک بیست هزار نفر از بنی اسرائیل بر اثر طاعون و وقایع پس ازآن در 14 قسمت 103
- قسمت اوّل: معرّفی بلعم باعورا و چگونگی فریب او برای نقشه ای شوم 104
- قسمت دوم: وسوسه گران گرد بلعم باعورا 106
- قسمت سوّم: بلعام و الاغش 108
- قسمت چهارم: اولین وحی بلعام 109
- قسمت پنجم: دومین وحی بلعام 110
- قسمت ششم: سومین وحی بلعام 111
- قسمت هشتم: آخرین وحی بلعام 112
- قسمت هفتم: چهارمین وحی بلعام 112
- قسمت نهم: پافشاری بلعم بر اجرای تصمیمش (نفرین و جادوی سپاه موسی با اسم اعظم خداوند) 112
- قسمت دهم: نقشه ی دوّم بلعم برای سرکوبی سپاه موسی 113
- قسمت یازدهم: تشبیه بلعم به سگان تشنه 115
- قسمت دوازدهم: سرگذشت «بلعم» و علمای دنیاپرست 116
- قسمت سیزدهم: وقایع پس از فتنه ی بلعام (بلعم باعورا) 120
- قسمت چهاردهم: بررسی پیام های قرآنی 1 دسته آیات 135
- اشاره 137
- فصل سوم: داستان سخنرانی موسی خطاب به نسل جدید بنی اسرائیل، روز اوّل، ماه یازدهم، سال چهلّم خروج از مصر، در بیابان عربه (در صحرای موآب) در شرق رود اُردُن و ماجرای وفات موسی در 5 قسمت 137
- «جدول خلاصه قسمت های این داستان» 137
- قسمت اوّل: سخنرانی موسی برای یادآوری سرکشی های پدرانشان و ابلاغ قوانین و احکام به نسل جدید بنی اسرائیل قبل از وفاتش 140
- قسمت سوّم: وفات حضرت موسی علیه السلام (در روز 7 آذر و شب 21 ماه رمضان) در بیابان تیه 187
- قسمت چهارم: ویژگی های حضرت موسی 190
- قسمت پنجم: تجلیل از مقام موسی و هارون 193
- قسمت ششم: بررسی پیام های قرآنی 1 دسته آیات 194
- فصل چهارم: خلاصه سفرنامه ی بنی اسرائیل از مصر تا موآب در طی 40 سال آوارگی در صحرا 195
- گفتار سوم: هجرت موسی علیه السلام در 120 سالگی از دنیا به عالم برزخ و پایان سرگردانی 40 ساله ی بنی اسرائیل 198
- اشاره 198
- فصل اول: داستان ورود بنی اسرائیل به سرزمین موعود (کنعان) پس از وفات موسی با رهبری یوشع بن نون علیه السلام تا وفات یوشع بن نون در 34 قسمت 199
- «جدول خلاصه قسمت های این داستان» 199
- قسمت اوّل: آغاز رهبری یوشع علیه السلام در 9 سالگی 202
- قسمت دوّم: دستور تصرّف کنعان توسّط خداوند به یوشع علیه السلام 202
- قسمت سوّم: یوشع علیه السلام جاسوسانی به اِریحا می فرستد 203
- قسمت چهارم: عبور بنی اسرائیل از رود اُردُن 205
- قسمت پنجم: برداشتن دوازده سنگ یادبود از وسط رود اردن و ساختن بنای یادگاری در جلجال (سمت شرقی شهر اِریحا) 206
- قسمت ششم: ختنه در جلجال و برگزاری عید پسح (روز چهاردهم ماه اوّل سال چهلّم خروج) 207
- قسمت هشتم: سقوط اِریحا 208
- قسمت هفتم: یوشع علیه السلام و مرد شمشیر به دست 208
- قسمت نهم: گناه عخان (پسر کرمی، نوه ی زبدی و نواده ی زارح از قبیله ی یهودا) و شکست 3 هزار سرباز بنی اسرائیلی از سربازان شهر عای به دلیل این گناه 210
- قسمت دهم: تسخیر و خرابی شهر عای 212
- قسمت یازدهم: قرائت قوانین تورات بر کوه عیبال 213
- قسمت دوازدهم: حیله ی جبعونی ها 214
- قسمت سیزدهم: دعوت همکاری «ادونی صدق»(پادشاه اورشلیم) از پادشاهان شهرهای همسایه و مبارزه بنی اسرائیل با آن ها در جبعون و اطراف آن و معجزه ی از حرکت افتادن آفتاب 215
- قسمت چهاردهم: شکست پادشاهان اموری 216
- قسمت پانزدهم: تصرّف شهرهای جنوبی اموری ها 217
- قسمت شانزدهم: شکست پادشاهان شمالی 218
- قسمت هفدهم: پادشاهانی که از یوشع شکست خوردند 219
- قسمت نوزدهم: دستورات خداوند به بنی اسرائیل قبل از ورود به بیت المقدس 220
- قسمت هجدهم: سرزمین های تسخیر نشده 220
- قسمت بیستم: لجاجت شدید بنی اسرائیل و عمل نکردن به دستورات خداوند و رهبرشان 223
- قسمت بیست و یکم: عذاب این نافرمانی 224
- قسمت بیست و سوّم: تقسیم زمین های 5/9 قبیله و تقسیم کنعان به حکم قرعه 226
- قسمت بیست و دوّم: عاقبت بازماندگان از عذاب الهی 226
- قسمت بیست و چهارم: نحوه ی تقسیم بقیّه ی زمین ها بین 7 قبیله 233
- قسمت بیست و ششم: بازگشت قبایل شرق رود اُردُن 239
- قسمت بیست و پنجم: بنی اسرائیل سرزمین موعود را تسخیر می کند 239
- قسمت بیست و هفتم: قربانگاه کنار رود اُردُن 240
- قسمت بیست و هشتم: وصیت یوشع 241
- قسمت بیست و نهم: تجدیدعهد در شکیم 242
- قسمت سی ام: مرگ یوشع و العازار و دفن استخوان های یوسف در شکیم 244
- قسمت سی و دوم: وقایع پس از وفات یوشع و مرگ کالیب (وصی دوّم یوشع) 245
- قسمت سی ویکم: جانشینان یوشع 245
- قسمت سی و سوم: نام و نسب پیغمبران بنی اسرائیلی پس از وفات موسی 246
- قسمت سی و چهارم: بررسی پیام های قرآنی 2 دسته آیات 247
- فصل دوّم: جدول خلاصه 80 واقعه ی زندگی موسی علیه السلام از تولد تا 32 سال پس از وفاتش 250
- اشاره 256
- گفتار چهارم: موسی الگوی مقاومت و صبر برای پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و مبلغان دینی 256
- فصل اول: اهداف حضرت موسی علیه السلام در تبلیغ 257
- فصل دوم: چگونگی آماده شدن حضرت موسی برای تبلیغ 259
- فصل سوم: دوازده شیوه ی دعوت حضرت موسی علیه السلام 262
- فصل چهارم: بررسی 28 دسته از آیات خطاب شده به پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله در رابطه با داستان موسی علیه السلام 277
عبرت آموزی برای آیندگان است، بیانجامد و راهنمای ما در زندگی امروزمان باشد نه اینکه فقط داستانی را درگذشته مرور کنیم و از یک قصه ی تاریخی مطلع شویم.
زیرا هدف پروردگار و ما از تاریخ درس گرفتن است و این در سایه ی تفکّر و آگاهی صحیح از تاریخ است.
در آخر لازم است سلامی به وارث تمام انبیاء از آدم تا خات م صلی الله علیه و آله وارث امام علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام که همان امام سوم شیعیان، امام حسین علیه السلام است بدهیم. آن امامی که تمام خصلت های نیک انبیاء گذشته (از آدم تا خاتم) را در خود دارد. آن امامی که در روز عاشورا خونش را درراه خدا بذل کرد و ثارالله لقب گرفت و حتی معامله ی یک طرفه باخدا کرد و در قبال خونش چیزی از خداوند نخواست. (بذلٌ مهجّته فیک) (1)
آن امامی که معرفت او راهی برای رسیدن به معرفت الله است. آن امامی که تجلّی تمام اوصاف (جمال و جلال) الهی است.
آن امامی که مخزن وحی و سرُّ الله است؛ و اگر محبت او در قلب کسی قرار گیرد جزء مؤمنین محسوب می شود یعنی حب او علامت ایمان است و می دانیم که خداوند دوست مؤمنین است (اللهُ ولیُّ الذین آمنوا)
السّلام علیک یا اباعبدالله و علی الأرواح الّتی حلّت بفنائک علیکم منّی جمیعاً سلام الله ابداً ما بقیتُ و بقی اللیّلُ و النهار اللهُمَّ، إنّی أسألُک َ بنور وجهک الکریم، الذّی تجلّیتَ به للجبلِ فجعلته دکّا و خرّ موسی صعقاً و بإسمک الذّی فلقت به البحر لموسی و أغرقت فرعون و قومه و أنجیتَ به موسی بن عمران َ و من معه و بإسمک الذّی دَعاک به لموسی بن عمران من جانب الطور الأیمن فأستجبت له و ألقیت علیه محبّهً منک و بإسمک الذّی دَعتک َ به آسیهُ إمرأهُ فرعون إذ قالت ربِّ إبن لی عندکَ بیتاً فی الجنّهِ و نجّنی من فرعون َ و عمله و نجّنی من القوم الظالمین، فأستجبت لها دُعاعها و بحقّ توریه موسی و بحقّ تلک المناجات ِ التّی کانت بینک و بین موسی بن عمران، فوق جبل طور سینا.
اللهُمَّ، یا من فلق البحر لبنی اسرائیل فأنجاهم و جعل فرعون و جنوده من المُغرقین و بمجدک الذّی کلّمت َ به عبدک و رسولک موسی بن َعمران َعلیه السلام فی المقدّسین َ فوق إحساس ِ الکرّو بین، فوق غمائم النّور، فوق تابوب الشهادهِ فی عمود النّار و فی طور سینا و فی جبل حوریث فی الوادالمقدّس فی البُقعه المبارکهِ من جانب الطّور الأیمن ِ من َ الشجرهِ و فی أرضِ مصرَ بتسعِ آیاتٍ بیّناتٍ و یوم فرقت َ لبنی اسرائیل البحر و فی المنبجسات الّتی صنعتَ بها العجائبَ فی بحرِ سوفٍ و عقَدتَ ماء البحرِ فی قلبِ الغمرِ کالحجارهِ و جاوزتَ ببنی اسرائیل البحرَ و تمّت کلمتُک الحُسنی علیهم بما صبروا و أورثتهُم مشارق الأرضِ و مغاربها الّتی بارکتَ فیها للعالمین و أغرقتَ فرعون و جنودَه و مراکبه فی الیمّ و بإسمک العظیم الأعظم، أالأعزِّ الأجلّ الأکرم و بمجدک الذّی تجلّتَ به لموسی کلیمک علیه السلام فی طور سینا و بمجدک الذّی ظهَرَ لموسی بن عمران علیه السلام علی قُبّهِ الرُّمّان ِ و بآیاتک التّی وَقَعَت علی الأرضِ بمصرَبجدِ العزّهِ و الغلبه، بآیاتٍ عزیزهٍ و بسُلطان القوّهِ و بعزّهِ القدرهِ و بشأن الکلمهِ التّامّهِ و بنورک الذّی قد خرَّ من فزعه طور سیناءَ و بمجدک الذی ظهر علی طور سینا فکلّمت به عبدک و رسولک موسی بن عمران و بطلعتک فی ساعیرَ و ظهورک فی جبل فارانَ بربواتِ المقدّسین َو جنودِ الملائکهِ الصافّین َ و خشوع الملائکه المسبّحینَ و ببرکاتک الّتی بارکتَ فیها لیعقوبَ إسرائیلک فی أُمّهِ موسی علیه السلام.
اغفر لنا من ذنوبنا ما تقدّم منها و ما تأخّرَ و لوالدیینا و لجمیع المؤمنین و المؤمنات وسّع علینا من حلال رزقک َ و اکفنا مؤنه إنسان سَوءٍ و جارِ سَوءٍ و قرینِ سَوءٍ و سُلطانِ سَوءٍ إنّک علی کُلِّ شیءٍ قدیر و بکُلِّ شیءٍ علیم، آمّین ربَّ العالمین. (2)
1- قسمتی از زیارت اربعین امام حسین علیه السلام
2- بخشی از دعای شب عرفه و سمات