برزخ و معاد از دیدگاه قرآن و روایات صفحه 300

برخی معتقدند: عذاب اوّل، گرفتاری­ها، مصیبت­ها، برملاشدن نفاق ها و کنار رفتن پرده ها در دنیا است و عذاب دوّم هنگام مرگ است که مأموران الاهی، با زدن بر پشت و صورت­هایشان از آنان استقبال می کنند.((1))

بعضی گفته اند: عذاب اوّل، هر نوع گرفتاری

در دنیاست. همانند مصیبت، کشته و مجروح شدن، رسوایی و حتّی سختی های مرگ را هم شامل می شود. عذاب دوّم، همان عذاب های برزخی است. بدیهی است چنین عذاب هایی قبل از عذاب بزرگ قیامت می باشد.

مرحوم علامه طباطبایی این احتمال را تقویت می کند((2)).

4. در قرآن مجید، آیاتی وجود دارد که دلالت بر حیات ارواح کفار می کند:

{وَقَالُواْ: یَا صَالِحُ ائْتِنَا بِمَا تَعِدُنَا إِن کُنتَ مِنَ الْمُرْسَلِینَ فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَهُ فَأَصْبَحُواْ فیِ دَارِهِمْ جَاثِمِینَ فَتَوَلیَ عَنْهُمْ وَقَالَ: یَا قَوْمِ لَقَدْ أَبْلَغْتُکُمْ رِسَالَهَ رَبیّ ِ وَنَصَحْتُ لَکُمْ وَلَکِن لَّا تُحِبُّونَ النَّاصِحِین}.((3))

هنگامی که قوم صالح، ناقه (معجزه بزرگ الاهی) را پی کردند به آن حضرت گفتند: ای صالح اگر تو پیغمبر

خدایی عذابی را که به ما وعده می دهی بیاور. پس دچار زلزله شده و در خانه های خویش بی جان شدند. آن گاه صالح از آنان دور شد و گفت: ای قوم من! پیغام پروردگار خویش را رسانیدم و به شما خیرخواهی کردم، ولی شما خیرخواهان را دوست نمی دارید.

1- تفسیر المراغی، ج11، ص 13؛ المنار، ج1، ص 19.
2- علاقه مندان می توانند به المیزان، ج9، ص 376 مراجعه نمایند.
3- اعراف/79 - 77.