سوشیانت منجی ایرانویج صفحه 169

در اشعار کمادیانوس نیز همین گونه پیش بینی ها یافت می شود. در یک جا می گوید:

«خدا گیتی را با آتش آزمون خواهد کرد. آتشی که از متقیان اجتناب خواهد کرد و گناهکاران را فرو خواهد گرفت. طوفان آتش برای نیکان هم چون ژاله سحری است و برای دیگران حکمِ مرگ».

در عبارت دیگر می گوید:

«خدا گناهکاران را در شعله آتش خواهد آزمود؛ آتش با نیکان تماس پیدا نمی کند فقط آنها را خواهد لیسید. و آتش چنان زیاد است که سنگ ها آب خواهند شد».(1)

در یک جا لاکتانتیوس صریحاً و مستقیماً از هیستاسپس نقل قول کرده و بی هیچ گونه

ابهام درباره نابودی نهایی گناهکاران می گوید:

«هیستاسپس می گوید صاحبان تقوی و ایمان که از گناهکاران جدا شده اند، از ژوپیتر طلب شفاعت می کنند... ژوپیتر بر زمین نگاه خواهد افکند. صدای آدمیان را خواهد شنید و شریران را نابود خواهد ساخت».(2)

بدین گونه پس از رفع بدی و دفع و سرکوب ستمگری و طی قرن ها انقیاد در وحشت و جنایت و تحمل بردگی بی رحمانه، زمین سراسر ظلم و بیداد، به صلح و آشتی و آرامش دست خواهد یافت. ایزدانِ ساختِ انسان ها دیگر توسط مردم مورد پرستش و ستایش نخواهند بود. بت ها از معابد و پرستش گاه ها و از تاج و تخت خودشان بیرون افکنده و همراه با هدایای شکوهمندشان در آتش سوزانیده خواهند شد. (3) (Inst. VII. 19.6s)

در سروش های غیبی، پیش گویی ها با تخریب بت ها و معابدشان به پایان می رسند؛ و همین طور است در کتاب های آخرت شناسی که قدر مسلم ایرانی هستند. به طور

مثال، فصل سی و سوم بندهشن به این صورت پایان می یابد که پشوتن، قهرمان گروه نیکان، بتکده ها را که جایگاه دشمنان است، خراب خواهد کرد. و در بهمن یشت سوم (30، 36) بنا بر فرمان میترا (!)، وی بتکده، اقامت گاه دیوان را خراب می کند. بنابر این در اینجا شاهد همانندی آشکاری هستیم. (4)

به طورکلی در توصیف بلاها و مصیبت های آخرالزمان و معاد، به شماری از نشانه های مشترک و همانندی برمی خوریم که در شرح های پهلوی درباره آخرت در دوران ساسانیان و پس از آن متداول هستند. به طور مثال، سروش های غیبی می گویند که برخی از کشورها نه فقط با آهن و آتش، بلکه با زمین لرزه های

مداوم نابود خواهند شد. (Inst. VII. 16,4.5)

از سوی دیگر این موضوع درست با ایادگار جاماسپیک (جاماسب نامه) فصل شانزدهم، 13

1- . ر.ک: پس از اسکندر گجسته، ص483%484. Lact. Inst., 7.18,2.
2- . ر.ک: پس از اسکندر گجسته، ص484.
3- . ر.ک: دین های ایران، ویدن گرن، ترجمه منوچهر فرهنگ، ص288.
4- . دین های ایران، ویدن گرن، ترجمه منوچهر فرهنگ، ص288.