معاد صفحه 115

بهم خورده و قطعه قطعه می شوند . فَدُکَّتا دَکَّهً واحِدَهً(400) و سپس آن قطعات چنان بهم می خورند که همچون گردهای پراکنده در می آیند ، فَکانَتْ هَباءً مُنبَثّاً(401) و آنگاه از شن و ماسه نرم تر می شوند و به صورت پشم زده شده در می آیند . وتَکونُ الجِبالُ کَالعِهنِ(402) و خلاصه آن عظمت و سنگینی و بزرگی چنان می شود که گویی اصلاً کوهی نبوده و به صورت سراب در می آیند . فکانَت سَراباً(403)

اکنون که دگرگونی های زمین ، آسمان ، کرات آسمانی ، خورشید ، ماه و کوهها بیان نمودیم ، کمی بنگریم به حال خودمان که در آن روز بر سر ما چه خواهد آمد ؟ و ما را در چه حالی و با چه کسانی احضار می کنند ؟ چه خواهیم کرد و چه خواهیم گفت ؟ و آیا در آن روز تکیه گاه و فریادرسی خواهیم داشت ؟

قرآن می فرماید: اِنَّهم یَرَونَهُ بَعیداً ونَراه قَرِیباً(404) انسان خیال می کند قیامت دور است ، ولی خیلی نزدیک است . در حدیث می خوانیم : همین که انسان مُرد ، قیامتش بر پا می شود ، مگر نه آن است که عالم قبر و برزخ دروازه ورود به قیامت است ، و مگر فاصله ما وآن دروازه بیش یک دم ونَفَس است .

معاد جسمانی است

گروهی تصوّر می کنند معاد تنها جنبه روحانی دارد ، یعنی انسان در قیامت با همین بدن زنده نمی شود و جزای کار نیک و بد خود را از طریق لذّت ها

و کیفرهای روحی دریافت می کند ، ولی بر خلاف این تفکّر ، قرآن و روایات متعدّد معاد را جسمانی می دانند ، یعنی ذرّات بدن واستخوان های پوسیده درون قبرها و اطراف زمین در یک جا جمع شده و در قالبی مانند قالب دنیایی انسان در آمده و دوباره روح به آن برمی گردد و در دادگاه الهی حاضر شده و سپس به کیفر و پاداش اعمال خود خواهد رسید .

در سه جای قرآن کریم می خوانیم : یَخرُجُونَ مِنَ الاَجداثِ(405) روز قیامت مردگان زنده شده و از قبرها بیرون می آیند .

قرآن می فرماید: مردم در قیامت می گویند: مَن بَعَثَنا مِن مَرقَدِنا(406) چه کسی ما را از خوابگاه و قبرمان فراخواند .

در جای دیگر می فرماید: اِنّ اللّهَ یَبعَثُ مَن فِی القُبُور(407) همانا خداوند کسانی را که در قبرها هستند ، بر می انگیزد . همچنین می خوانیم : واَخرَجَتِ الاَرضُ اَثقالَها(408) زمین سنگینی ها را (از جمله مردگان را از دل خود) بیرون می اندازد .

راستی اگر معاد مربوط به کیفر و پاداش روح باشد و کاری به جسم نداشته باشد ، چرا این همه آیات قرآن با صراحت از قبر ، مَرقد ، اَجداث و زمین سخن می گوید ، روح که در قبر نیست !