معاد صفحه 117

مگر نمی بینیم که گاو و گوسفند علف می خورند و خداوند آن را تبدیل به شیر می کند ، مگر یک قطعه نانی که ما می خوریم به صورت گوشت ، استخوان ، خون ، اشک ، چربی ، ناخن و مو و . . . در نمی آید ، راستی خدایی که چنین قدرتی دارد ، نمی تواند در قیامت ذرّات درهم مخلوط شده را از هم جدا نماید ؟

برای خداوند هیچ کاری آسان تر از کار دیگری نیست و هیچ چیز برای خدا بزرگ تر از چیز

دیگری نیست و لذا قرآن ، گاهی به خورشید با آن بزرگی سوگند خورده است : والشّمسِ و ضُحاها و گاهی هم به انجیر و زیتون ، والتِّینِ و الزَّیتُونِ ، زیرا برای خداوند آفریدن انجیر و خورشید یکسان است .

کوتاه سخن آنکه جدا شدن ذرّات درهم مخلوط شده ، نیاز به علم و قدرت بی نهایت دارد ، یعنی هم باید بداند که این ذرّات در کجا و به چه صورتی در آمده است و هم باید بتواند آن را از هر جا و به هر شکلی هست به صورت اوّل برگرداند و تنها خداوند جامع این کمالات است . (410)

ماجرای حضرت ابراهیم که در بحث امکان معاد گذشت ، می تواند نمونه عملی و پاسخ به یک سری شبهات در این مورد باشد .

چگونگی حضور در قیامت

قرآن نحوه حاضر شدن انسان در صحنه قیامت را چند نوع بیان نموده است:

گاهی می فرماید: انسان تنها مبعوث می شود ، وکُلُّهم آتِیهِ یَومَ القِیامَهِ فَرداً(411)

گاهی می خوانیم : انسان همراه با رهبری که در دنیا پذیرفته است مبعوث می شود ، یَومَ نَدعُوا کُلّ اُناسٍ بِاِمامِهِم (412)

و گاهی می خوانیم : مردم دسته دسته و بطور فوج فوج وارد می شوند ، فَتَاءتُونَ اَفواجاً(413)