معاد صفحه 118

دلیل این تفاوت ها آن است که انسان از نظر فریادرسی تنهای تنهاست ، یعنی مال ، ثروت ، دوست و فامیل به درد او نمی خورند ، واز نظر سرنوشت ، با رهبری که انتخاب کرده همراه است ، و از نظر شکل و قیافه ،

در میان گروهی که همکار و همفکر او هستند خود را می یابد .

بنابراین ممکن است انسانی در شکل خاصّی و در پشت سر رهبر خویش و در میان انبوه جمعیّت باشد ، ولی فریادرسی نداشته و خود را تنها ببیند .

یکی از یاران پیامبر صلّی اللّه علیه و آله در باره آیه فَتَاءتُونَ اَفواجاً سؤ ال کرد ، رسول خدا گریست و فرمود: سؤ ال مهمّی کردی و سپس فرمودند: مردم در قیامت ده گونه محشور می شوند:

1 شایعه سازان ، به صورت میمون . 2 حرام خواران ، به شکل خوک . 3 رباخواران ، واژگون . 4 قاضی ناحق ، کور . 5 خودخواهان مغرور ، کر و لال . 6 عالم بی عمل ، در حال جویدن زبان خود . 7 همسایه آزار ، دست و پا بریده . 8 خبرچین ، آویخته به شاخه های آتش . 9 عیّاشان ، بدبوتر از مردار 10 مستکبران در پوششی از آتش محشور می شوند . (414)

در سوره قمر می خوانیم : کَاَنَّهُم جَرادٌ مُنتَشِر(415) چنان وحشت زده و گیج از قبرها بیرون می آیند که مانند ملخ ها درهم مختلط می شوند . (416)

در جای دیگر می فرماید: اینها همین که از قبرها زنده خارج می شوند ، چنان سراسیمه و با سرعت می دوند که گویا یک علامت و تابلو مخصوصی را هدف قرار داده و می خواهند هر چه زودتر خود را به آن برسانند . یَومَ یَخرُجُونَ مِنَ الاَجداثِ سِراعَاً کاَنّهُم اِلی نُصُبٍ یُوفِضُونَ(417)

در

آیات متعدّد می خوانیم : مردگان پس از مبعوث شدن ، با چشم های خاشع و اشک آلود به اطراف خود نگاه می کنند وذلّت عجیبی آنان را با قهر فرامی گیرد . خاشِعَهً اَبصارُهُم تَرهَقُهُم ذِلَّهٌ(418) (تَرهَقُهُم یعنی با قهر فراگرفته است . (419)))

آن روز چنان وحشت آور است که قرآن می فرماید: مردم همچون پروانه ها و پرنده ها گیج و پراکنده هستند . (420) شاید دیده باشید گاهی که پرندگان زیادی روی درختی نشسته اند ، همین که صدایی بلند شود ، همه پرواز می کنند و به دنبال یک جای اءمنی هر دسته ای به سوئی پرواز می کنند و چنان سریع پرواز می کنند که گویی جای مخصوصی را در نظر دارند ، ولی چنین نیست ، بلکه آن صدا اینها را به دست و پا انداخته است .