معاد صفحه 14

دوّمین مرحله علّتِ شدن و یا دلائل معاد است ، زیرا تنها امکان زنده

شدن کافی نیست . مثلاً انسان بسیاری از کارها را انجام می دهد و امکان انجام دادن آن را دارد ، لیکن دلیلی هم می خواهد . آری آب خوردن برای همه ما امکان دارد امّا تا تشنگی نباشد آن را نمی آشامیم ، حرف زدن ، راه رفتن و سایر کارها ، انجام همه آنها برای ما امکان دارد ، امّا تا علّت و دلیلی نباشد انجام نمی دهیم .

بنابراین هر کار ممکنی غیر امکان آن ، دلیل هم می خواهد . ما در اینجا به خواست خداوند دلائل معاد را فشرده و ساده بیان می کنیم ، زیرا در این زمینه مفصلاً کتاب هایی نوشته شده که خداوند به نویسندگان و خوانندگان آنها اجر بزرگ عطا فرماید .

برای معاد دلائل محکمی می توان بیان کرد که هم عقل و هم قرآن آن را تاءیید فرموده باشد و ما تنها به دو دلیل اکتفا می کنیم : یکی عدل خداوند و دیگری حکمت خداوند .

دلیل اوّل معاد: عدل خدا

در قرآن آیات فراوانی به چشم می خورد که از عقل ها و وجدان ها سؤ ال می کند که آیا خوبان وبدان با هم مساوی هستند و هیچ تفاوتی نخواهند داشت ؟

اءم نَجعَلُ الّذینَ آمَنوا و عَمِلوا الصّالِحاتِ کالمفسِدینَ فِی الارض اءم نَجعَل المتّقین کالفُجّار(29) آیا مؤ منین وکسانی که عمل شایسته انجام داده اند مانند مفسدین قرار داده ایم و آیا متّقین را همچون فجّار و جنایتکاران یکسان قرار می دهیم ؟ !

در جای دیگر می خوانیم : اءفَنَجعلُ المسلِمینَ کالمُجرِمین (30) آیا ما مسلمانان

را همچون مجرمان قرار می دهیم ؟ !

اءفَمَن کان مؤ مِنا کمَن کانَ فاسِقاً لایَستَوون (31) آیا مؤ من و فاسق یکسانند ؟ ! هرگز چنین نیست .