معاد صفحه 142

البتّه این مدّت برای افراد فاسد و منحرف است ، زیرا طبق حدیثی که از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله نقل شده ، برای مؤ منین مدّت حساب به مقدار انجام یکی از نمازهای واجب در دنیاست . (569)

مرحوم مجلسی در جمع

بندی روایات و تفسیر آیات در این باره می فرماید: به نظر می رسد که مدّت حساب کافران معمولی در قیامت هزار سال است ، (570) ولی حساب بعضی از کافران که شاید رهبران کفر و فساد در جامعه باشند ، پنجاه هزار سال هم طول می کشد ، (571) هر چه کفر و ظلم بیشتر باشد ، مدّت حساب طولانی تر است ، هر چه ایمان و تقوا هم بیشتر باشد ، حساب در آن روز آسان تر خواهد بود . (572)

شخصی از حضرت علی علیه السّلام پرسید: گاهی در آیات قرآن جملات ضد و نقیض به چشم می خورد ، مثلاً در یک آیه می خوانیم : خداوند در قیامت بر لب و دهان مردم مهر می زند ، ولی در جای دیگر می فرماید: مردم فریاد می زنند و به یکدیگر لعنت می کنند ؟

حضرت در پاسخ فرمود: مراحل و توقفگاه ها در قیامت متعدّد است ، در یک مرحله اجازه سخن گفتن دارند ، چنانکه مشرکان به دروغ می گویند: وَاللّهُ رَبِّنا ما کُنّا مُشرِکینَ(573) به خدا سوگند ما در دنیا مشرک نبودیم ! لیکن آن دروغ سبب می شود که مهر بر لب هایشان زده شود و به جای لب ها ، پوست بدن و دست ها و پاها و دیگر اعضای آنها به گمراهی و گناه آنان گواهی می دهند . (574)

بنابراین در یک زمان و مرحله فریاد و لعنت ودروغ وانکار در کار است ، ولی در مرحله ای دیگر مُهر بر دهان خوردن و سکوت ،

پس مراحل و مواقف متعدّد و با هم فرق می کنند .

دروغگویی در قیامت

سؤ ال : مگر در قیامت هم می توان دروغ گفت ؟

پاسخ : مرحوم علامه در تفسیر آیه 18 سوره مجادله می فرماید: کسانی که در دنیا با دروغ خوگرفته اند ، در قیامت هم نمی توانند از آن خصلت همیشگی خود یکسره دست بکشند و لذا دروغ می گویند و بر دروغ خود سوگند هم یاد می کنند ، یَومَ یَبعَثُهُمُ اللّهُ جَمیعاً فَیَحلِفُونَ لَه کما یَحلِفُونَ لَکم و یَحسِبُونَ اَنَّهُم عَلی شَی ءٍ(575) روز قیامت که همه مردم زنده می شوند ، این گمراهان همانند سوگندهای دروغی که در دنیا برای شما یاد می کردند در آنجا هم برای خدا سوگند دروغ یاد می کنند و خیال می کنند که با این حیله ها و دروغ ها آنجا هم می توانند کاری از پیش ببرند .