معاد صفحه 166

5 افراد تندرو و افراطی نیز به هنگام قیامت حسرت ها دارند . (659)

6 جاهلان . گروه دیگری که در قیامت حسرت می خورند کسانی هستند که توانایی تحصیل علم را داشته اند ، ولی به دنبال فراگیری آن نرفته اند . (660)

7 عالم بی عمل . کسانی که مردم به خاطر حرف شنوی آنان اهل بهشت شدند ، ولی خودشان به خاطر نداشتن عمل اهل دوزخند . (661)

8 اهل همنشینی و مجالست های بیهوده . در حدیث می خوانیم : هرگاه گروهی در جلسه ای گرد هم بنشینند و به جای یاد خدا به حرف های بیهوده سرگرم شوند ، روز قیامت این مجلس برای آنان وسیله حسرت خواهد بود . (662)

9 گناهکاران . در دعا می خوانیم : اءعُوذُ بِکَ مِنَ الذُّنُوبِ الَّتِی تُورِثُ النَّدَمَ(663) خدایا ! از گناهانی که سبب ندامت وپشیمانی من در روز قیامت می شود به تو پناه می برم .

10 ریاست طلبان . آنان که برای ریاست دنیا دست و پا و حرص می زنند ، روز قیامت گرفتار حسرتی بزرگ خواهند شد . (664)

11 کسانی که در دنیا توسط دوستان نااهل دچار انحراف شده اند ، در روز قیامت غرق در حسرتند و فریاد می زنند: یَا وَیْلَتی لَیْتَنِی لَم اَتَّخِذْ

فُلانا خَلِیلاً وای بر من ای کاش فلانی را برای خودم به عنوان دوست قرار نمی دادم ، و از شدت ناراحتی دو دست خود را در دهان گذارده و به دندان می گیرد و می گوید: دوست بد مرا از راه خدا دور و منحرف کرد و ای کاش (به جای دوستی با فلانی ، ) با رسول خدا راهی پیدا می کردم . (665)

12 ثروت اندوزان . از جمله افرادی که در قیامت بسیار حسرت می خورند ، کسانی هستند که در طول عمر خود اموالی را چه بسا از راه نامشروع بدست آوردند ، ولی مهلت بهره گیری از آن را نداشته و از دنیا رفته اند و آن اموال به دست کسانی رسیده است که آنان در راه خدا خرج کرده اند و بدین وسیله صاحب مال به جهنّم رفته ، ولی وارث نیکوکار به بهشت می رود . (666)

امام صادق علیه السّلام درباره آیه وَیَراهُمُ اللّهُ اَعمالَهُم حَسَراتٍ(667) فرمود: آیه درمورد کسی است که در زمان حیات خود ، به جمع اموال و ثروت اندوزی پرداخته و به محرومان کمک نکرده است ، پس از مرگ او اگر وارثان در راه خیر و مسیر الهی صرف کنند ، تلاش از صاحب مال ولی پاداش برای وارث است ، و اگر در راه گناه صرف کنند ، باز او با بجاگذاردن این اموال در دست وارث ، گناهکار را یاری کرده در گناهش نیز شریک است و سبب ندامت و حسرتش می گردد . (668)