معاد صفحه 170

در بعضی روایات نیز می خوانیم : روز قیامت همین که گناهکار را به دوزخ می برند ، می گوید: خدایا ! گمان نداشتم مرا بسوزانی ! خداوند می فرماید: او را مورد عفو خود قرار دادم ، او را به بهشت ببرید و همان حسنِ ظنّ به خدا ، وسیله نجاتش می شود . (686)

میزان در قیامت

میزان در قیامت

یکی از مسائل مهم قیامت که در قرآن و روایات زیاد به چشم می خورد ، مساءله میزان است .

میزان ، به معنای وسیله وزن و سنجش است . قرآن می فرماید: وَ اَنزَلْنَا مَعَهُمُ الکِتابَ وَ المِیزَانَ(687) پیامبران با کتاب و میزان آمدند ، یعنی انبیا قانون و ملاک حقّ و باطل و معیارهای سنجش خیر و

شرّ را برای مردم آوردند .

میزان و وسیله سنجش اعمال در قیامت ، لازم نیست مانند میزان و ترازوهایی باشد که در دنیا می بینیم ، زیرا کلمه میزان مانند کلمه چراغ است ، یعنی همان گونه که همه چراغ ها در یک نقطه با هم شریکند و آن نور و از بین بردن تاریکی است و کلمه چراغ شامل تمام انواع چراغ های قدیم و جدید و آینده می شود ، ولی اکنون با لفظ چراغ ، دیگر چراغ های گذشته به ذهن نمی آید و شکل ونوع آن فرق نموده است ، در قیامت نیز میزان چنین خواهد بود و شکل و نوع و وسیله سنجش آن فرق خواهد کرد .

مرحوم مجلسی (688) وعلاّمه طباطبائی (689) با توجه به آیات وروایات ، مطالبی را در مورد میزان بیان کرده اند و ما گوشه ای از آن را به اختصار در چهار عنوان مختلف ، ذکرمی کنیم :

1 میزان های قیامت

همان گونه که بیان کردیم میزان ، در حقیقت وسیله سنجش است ، با هر وسیله ای که باشد . چنانکه وسیله سنجش پارچه ، متر و وسیله سنجش دیوار عمودی ، شاغول و وسیله سنجش خط ، خطکش و وسیله سنجش راه ، کیلومتر و وسیله سنجش هوا و دما ، هواسنج و دماسنج است ، در قیامت نیز وسیله سنجش عمل انسان ، حقّ است ، وَ الْوَزنُ یَومَئِدٍ الحَقُّ(690) زیرا اساس آن روز ، بر حقّ و حقانیّت است ، حال