معاد صفحه 184

روزی که جز مؤ منان با تقوا ، دوستان هم هر کدام برای دیگری دشمن می شوند . الاَخِلاّءُیَومَئِذٍ بَعضُهُم لِبَعضٍ عَدُوُّ اِلا المُتَّقِینَ(738)

روزی که مجرم حاضر است همه چیز و همه کس فدا شود تا او نجات یابد . لَواَنَّ لَهُم ما فِی الاَرضِ جَمِیعاً وَمِثلَهُ مَعَهُ لاَفْتَدَوا بِه (739)

روزی که انسان حتّی از نزدیک ترین افراد همچون برادر ، مادر ، پدر ، فرزند و همسرش فرار و تنها به فکر نجات خودش می باشد . یَومَ یَفِرُّ المَرءُ مِن اَخِیهِ وَاُمِّهِ وَ اَبِیهِ وَصاحِبَتِهِ وَبَنِیهِ(740)

روزی که انسان فریاد می زند راه فرار کجاست ؟ اءینَ المَفَرّ(741)

و روزی که از هر کجا مرگ به او رو می آورد ، ولی از مرگ خبری نیست . وَ یاءتِیهِ المَوتُ مِن کُلِّ مَکانٍ وَما هُوَ بِمَیِّتٍ(742)

آری ، در آن روز ما هستیم و عمل ما ، ما هستیم و خدا ، ما هستیم و جزا .

در آن روز انسان گناهکار به دست پا می افتد ، چنانکه امام سجادعلیه السّلام در دعای سحرها ماه رمضان می فرماید: به اطراف خود نگاه می کند ، گاهی به راست و گاهی به چپ ، می بیند هر انسانی کار نیکی کرده در آن روز سبب نجاتش شده ، ولی تنها او دست خالی است . تمام کارهایی که در دنیا انجام داده یا به خاطر ریا ، غرور و عُجب باطل شده و یا به خاطر آنکه بعد از کار نیک گناهی کرده

که آن عمل نیک را از بین برده است ، بسیاری از کارهایی را که خیال می کرد خوب است ، الا ن معلوم شد بد بوده و او نمی دانسته و به قول قرآن : زُیِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِه (743) کار بد به صورت زیبا جلوه کرده است ، وَ هُم یَحسِبُونَ اَنَّهُم یُحسِنُونَ صُنعَاً(744) افرادی هستند که خیال می کنند نیکوکارند .

در آن روز ، گناهکار در بن بست قرار می گیرد و دست به التماس و استمداد از این و آن می زند ، در قرآن صحنه هایی از استمداد بیان شده که ما در اینجا اشاره می کنیم و از خدا می خواهیم سبب تذکّری برای خود و خوانندگان باشد .

الف : استمداد از مؤ منان