معاد صفحه 198

لذا در آینده نزدیکی انشاءالله پیرامون بهشت و نعمت های جاودان آن نیز سخنی خواهم گفت .

از خداوند می خواهم این سطرها که بیان قرآن و ترجمه و تفسیر آن است ما را از غفلت بیرون آورد و دل ما را از علاقه افراطی به دنیا و هوسها دور سازد و لااقل گاهی هم یاد معاد وروز قیامت باشیم .

امّا حالات و وضع آتش جهنّم .

1 قرآن برای جهنّم یک خروش و حالت عصبانی و قهری بیان کرده و می فرماید: سَمِعُوا لَها تَغَیُّظا وَ زَفِیراً(808) دوزخیان از راه دور صدای دلخراشی را از دوزخ می شنوند .

2 دوزخ گرچه به خودی خود به قدری بزرگ است که هرگاه به او گفته شود: هَل اِمتَلاَت آیا پُر شدی ؟ او در پاسخ می گوید: وَتَقُول هَل مِن مَزِیدٍ(809) آیا باز هم چیزی هست ؟ ولی با این همه وسعت و بزرگی ، قرآن از آن به مَکاناً ضَیِّقاً(810) تعبیر فرموده است ، یعنی جای دوزخیان بسیار تنگ است ! چنانکه در روایتی جهنم را به دیوار بسیار بزرگی تشبیه کرده که در آن میخ هایی را می کوبیم ، با اینکه دیوار بسیار بزرگ و ضخیم است ، ولی جایگاه هر میخی تنگ است ، دوزخ هم با همه بزرگی و وسعتش ، برای دوزخیان بسیار تنگ است .

3 دوزخ ماءمورانی دارد که قرآن عدد آنها را نوزده بیان فرموده است ، عَلَیهَا تِسعَهَ عَشَرَ(811) جالب اینکه همین عدد را وسیله آزمایش کفّار قرار داده و فرموده ما این تعداد را ماءمور

دوزخ و به مردم ابلاغ کردیم تا ببنیم عکس العمل آنها به هنگام شنیدن این عدد چیست ؟ آیا می پذیرند یا بهانه آورده و خواهند گفت : چرا تعداد آنها کم است و چرا لااقل بیست نشد و . . . به هرحال در برابر این بیان سه گروه عکس العمل نشان می دهند:

الف : گروهی که این عدد را تحقیر و مسخره می کنند . (منافقان )

ب : گروهی از یهودیان و مسیحیان که با این عدد در کتاب های خودشان ماءنوس بوده اند ، به اسلام گرایش پیدا می کنند .

ج : گروهی از مسلمانان همین که گرایش اهل کتاب را دیدند ، نسبت به قرآن خود مطمئن تر می شوند .