معاد صفحه 232

دوّمین سؤ ال این است که چرا یک لحظه گناه ، عذاب دائمی داشته باشد ؟ چرا فردی به خاطر چند سال گناه ، تا ابد در عذاب بسوزد ؟ !

بعضی در پاسخ می گویند: مراد از خلود دوام نیست ، بلکه طولانی بودن است ، امّا این حرف قابل قبول نیست ، زیرا گاه و بیگاه در کنار کلمه خلود در قرآن ، کلمه ابداً نیز آمده است . (995)

بعضی دیگر می گویند: تا دوزخی هست آنها هم هستند ، ولی بالاخره آتش خاموش می شود . مثل اینکه می گویند: فلانی زندانی دائم است ، یعنی تا نفس داشته باشد باید در زندان بماند ، ولی عاقبت عمر انسان به پایان می رسد .

این سخن نیز با آیات قرآن از قبیل آیه کُلمّا خَبَت زِدناهُم سَعِیراً(996) هرگاه دوزخ به سردی و خاموشی می گراید ما آن را شعله ور می سازیم ، و آیه کلّما نَضِجِت جُلُودهُم بَدَّلناهُم جُلودا غَیرَها(997) هرگاه پوست انسان ها می سوزد ما پوست نو به آنان می دهیم ، سازگار نیست .

نمی دانم چرا عدّه ای این همه دست به توجیه زده و بی جهت تلاش می کنند ، مگر در همین دنیا گاهی به خاطر

یک دقیقه عملی سالها رنج و عذاب آن را نمی چشیم ؟ مثلا شما اگر در یک لحظه با چاقو چشم خود را کور کنید ، تا پایان عمر در سختی و نابینایی می سوزید ، راننده در یک لحظه غفلت چندین مسافر را برای همیشه دست و پاشکسته بجا می گذارد ، در تمام کشورها زندانیانی به چشم می خورند که تا ابد زندان هستند در حالی که جرم یا توطئه یا سوء قصد آنان در مدّتی کوتاه بوده است .

تجسّم عمل ، نشان ابدیّت

بهترین نشان ابدیّت در قیامت ، مساءله تجسّم عمل است ، در اینجا ما بیان مرحوم شهید مطهری را که در کتاب عدل الهی آمده است بطور بسیار فشرده با توضیحی از خودمان بیان می کنیم .

ایشان می فرماید: گاهی جزا قراردادی است که قابل کم و زیاد کردن است ، ولی گاهی جزا طبیعی و یا عینی است که هیچ قابل تخفیف و تغییر نیست ، مثلا جزای طبیعی کسی که شراب خورده ، مستی است که جای هیچ شک و چانه زدن نیست ، یا مثلا شما در یک لحظه مقدار زیادی نمک را در خمیری ریخته و تحویل نانوا می دهید . او خمیر شور شما را به تنور زده و پس از دقایقی نان شور به شما تحویل می دهد ، شما این نان شور را میل می کنید و به دنبال آن تشنه شده مقدار زیادی آب می نوشید و کم کم به سردرد و ناراحتی هایی گرفتار می شوید ، در این مثال ،

نان شور عین همان خمیر شور است و جزای یک لحظه نمک ریختن شما مدّت ها زجر است ، ولی هیچ قابل کم و زیاد کردن هم نیست .