معاد صفحه 29

ایمان به معاد ، دفع ضرر احتمالی

در گفتگوهایی که میان رهبران معصوم ما با مخالفان خود صورت گرفته است روش جالبی به چشم می خورد که ما آن را فشرده در اینجا با عنوان دفع ضرر احتمالی بیان می کنیم :

در زندگی روزمرّه ، به خبرهایی بر می خوریم که حاصل پیام مهم و هشدارهایی است ، برخورد ما با اینگونه گفته ها تفاوت دارد؛ یعنی هر چه احتمال ضرر یا منفعت بیشتر و یا نوع خطر مهم تر باشد ، عکس العمل ما جدّی تر است . مثلاً اگر در معامله ای 90 درصد احتمال سود داده شود ، لیکن مقدار سود 5درصد باشد ، در این صورت گرچه سود کم است ، ولی چون اصل آن تقریباً قطعی است ، مردم اقدام نموده و وارد معامله می شوند .

اگر احتمال سود به جای 90 درصد ، 70 درصد شد ، ولی مقدار سود 30درصد باشد باز هم مردم اقدام می نمایند . زیرا گرچه احتمال سود کم شد ولی مقدار سود زیاد است و اگر احتمال سود بردن 40 درصد شد ، امّا سود حاصل از آن خیلی زیاد مثلا 70 درصد است ، باز هم اقدام می نمایند .

و حتّی اگر احتمال سود بردن احتمال بسیار ضعیف و کم رنگی شد ، لیکن بر فرض موفقیّت سود بسیار خواهد بود ، در اینجا نیز مردم اقدام می نمایند که ما نمونه آنرا در مسابقات میلیونی مشاهده می کنیم که در میان میلون ها شماره وبرگه فروخته شده یکی دو شماره بیشتر برنده ندارد و احتمال سود بردن و برنده شدن یک چند میلیونیم است ، امّا چون مبلغ جایزه یک ماشین یا یک دستگاه ساختمان است ، مردم باز برای همان احتمال بسیار ضعیف اقدام می کنند . زیرا بر فرض برنده شدن ، مبلغ ججایزه خیلی زیاد است . از این روش می فهمیم که هر چه هم احتمال ضعیف وکم باشد ، ولی اگر مبلغ بالا باشد همین ارزش بیشتر ، جبران ضعف احتمال را می نماید .

حالا ما از گفتار این همه پیامبران و امامان و اولیای خدا که مردم را از زنده شدن بعد از مرگ و حساب دقیق الهی و دوزخ و بهشت خبر داده اند آنهم دوزخی که قهر خدا و بهشتی که از لطف بی نهایت الهی سرچشمه می گیرد ، چند درصد احتمال می دهیم ؟ (البتّه ما که با برهان های قوی یقین داریم ، ولی بناست با افراد بی تفاوت و بی دین سخن بگوییم ) در اینجا حتّی اگر یک درصد یا یک در هزار و یا یک درچند هزار هم احتمال بدهیم باید اقدام نماییم ، زیرا گر چه احتمال ضعیف است ، امّا دوزخ ابدی و قهر خدا

بزرگ است و بهشت ، جاودانه و جوار رحمت خداوند بسیار ارزشمند است . بنابراین کاری به احتمال قوی یا ضعیف نداریم ، امّا چون سود و زیانش خیلی مهم است باید توجّه کنیم .

گاهی کودکی خبر از وجود زنبور در جایی را می دهد و گاهی خبر از مار و افعی ، گاهی خبر از افتادن از یک پله می دهد و گاهی خبر از غرق شدن در دریا ، گاهی می گوید صدتومان پیدا نموده ام و گاهی می گوید میلیون ها تومان و یا کیسه ای از طلا وجواهرات ، در این موارد توجه ما به گوینده نیست که کودک است یا بزرگ ، برای ما یقین پیدا می شود یا احتمال ، بلکه در اینجا توجه ما به ارزشها است : کیسه طلا ، مار و افعی ، غرق در دریا و امثال اینها و همین ارزشها برای ما رمز حرکت می شود ، گرچه کلام از گوینده ای قوی هم صادر نشده باشد . (بار دیگر از مقام اولیای خدا معذرت می خواهم که گفتار آن بزرگواران را باگفتار یک کودک مقایسه کردم ، زیرا هدفم سخن گفتن با بی دینان است )

کوتاه سخن آنکه : هر گاه انسان بخاطر سود یا ضرری که خبر آنرا از کودکی خردسال شنیده عکس العمل نشان می دهد ، چرا درباره این همه فریاد اولیای دین که به گفته تاریخ از بهترین مردم روزگار بوده اند فکر نمی کند ؟

آیا سخن پیامبرانی که بدون داشتن کوچک ترین نقطه ضعف