معاد صفحه 48

در روایات دیگر می خوانیم : مرگ برای مؤ من همچون دوا می باشد . یا مردن برای مردان خدا همچون حمّام رفتن است که گرچه کمی زحمت دارد ، امّا وسیله پاکی و سبکی و نشاط است .

این بحث را با حدیثی از پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله به پایان می رسانیم که فرمود: اِنّ المَوتَ عِندی بِمنزلَهِ الشّربَه البارِدَهِ فی الیَوم الشدّیدِ الحَرّ(132) مرگ در دیدگاه من مانند نوشیدن شربت خنکی است که انسان تشنه در روز بسیار گرم میل می کند .

انواع جان دادن

در آیات و روایات چهار نوع جان دادن داریم که برای هر یک بیان لطیفی آمده است :

1 خوبانی که راحت جان می دهند . حضرت علی علیه السّلام می فرماید: هنگام مرگ خوبان ، بشارتی به آنان داده می شود که چشمشان روشن و به مرگ علاقه پیدا کرده و راحت جان می دهند . (133)

2 خوبانی که سخت جان می دهند . پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله فرمود: الموتُ کفّاره لذُنوبِ المؤ منین (134) مرگ و سختی های آن سبب جبران گناهان اندکی است که مؤ منان دارند تا پس از مرگ کیفر دیگری نداشته و پاک و پاکیزه نزد خدا روند .

3 بدانی که راحت جان می دهند . امام کاظم علیه السّلام می فرماید: و تُصَفّی الکافرین من حسناتهم (135) راحت مردن کافر بخاطر تسویه حسابی است که خداوند نسبت

به کارهای نیک آنان انجام می دهد ، چون بعضی کافران نقاط خوبی در زندگی دنیوی خود دارند که آسان مردن جزای آنهاست .

4 بدانی که به سختی جان می دهند ، که این اوّلین عقاب الهی است .

البتّه در حدیثی تمام چهار مرحله یکجا آمده است ، (136) و ان شاءاللّه در بحث های آینده در این باره مفصّل سخن می گوییم .