معاد صفحه 49

انواع مرگ

1 مرگ دلها

قرآن کسانی که دارای روح بی تفاوت و قساوت قلب هستند را مردگان دانسته است و به پیامبرش می فرماید: اِنّک لاتسمع المَوتی (137) تو نمی توانی مرده دلان را شنوا کنی .

حضرت علی علیه السّلام در باره انسانی که دلبستگی به دنیا دارد می فرماید: و اَماتت الدّنیا قَلبه (138) دنیا دل او را از کار انداخته است .

در نهج البلاغه می خوانیم : کسانی که فساد و منکرات را مشاهده می کنند و هیچ گونه عکس العملی از خود نشان نمی دهند و نه تنها با دست و بیان جلوگیری نمی کنند بلکه قلبشان هم از گناه ناراحت نیست ، اینان مردگانی هستند در میان زنده ها .

اگر در قبرستان مردگان به حال افقی هستند ، این بی تفاوت ها مردگان عمودی و زنده نما هستند ، فذلک مَیّتُ الاَحیاء(139)

در مناجات ها نیز چنین می خوانیم : واءماتَ قَلبِی عَظیمُ جِنایَتی (140) خدایا ! گناهان بزرگ دل مرا میرانده است .

2 مرگ جامعه ها

همان گونه که به انسان بی حرکت و بی تفاوت و وابسته و بی توجّه مرده می گویند ، به جامعه های بی حرکتی که رشدی ندارند و در برابر فسادها بی تفاوتند و در حوادث تلخ و شیرین بی توجّه و در اقتصاد و فرهنگ وابسته هستند نیز مرده گفته می شود .

قرآن می فرماید: ولَکم فِی القِصاصِ حَیاهٌ یا اولِی الاَلباب (141) ای خردمندان ! برای شما در قانون قصاص و انتقام از ستمگران ، زندگی است .