معاد صفحه 58

ابعاد توبه حقیقی

در حدیث بسیار عالی و جالبی رسولخدا صلّی اللّه علیه و آله توبه را در ابعاد گوناگون بیان کرده و خطاب به اصحاب خود می فرماید: اءتَدرونَ مَن التّائب ؟ قالوا: الّلهم لا آیا می دانید توبه کننده حقیقی کیست ؟ آنان گفتند: نه . آنگاه حضرت آنان را به چند گروه تقسیم کرده و فرمودند:

1اذا تابَ العَبدُ و لَم یُرضِ الخُصَماءَ فَلَیس بِتائِب هر گاه انسان به زبان و دل توبه کند ، ولی طلبکاران و ستم کشیدگان را از خود راضی ننماید ، در حقیقت توبه نکرده است .

2مَن تابَ و لم یَزِد فِی العِبادهِ فَلَیسَ بِتائِب کسی که توبه کند ، ولی به عبادتش چیزی اضافه نشود ، او هم توبه نکرده است .

3مَن تابَ و لَم یُغَیِّر لِباسَه فَلَیسَ بِتائبٍ هر گاه کسی توبه کند

، ولی در لباس و قیافه ظاهری او تغییراتی داده نشود ، باز هم توبه نکرده است . یا مقصود این است که اگر لباس حرام و گناه را به لباس تقوی تغییر ندهد ، تائب شمرده نمی شود .

4مَن تابَ و لَم یُغیِّر رُفقائَه فَلَیسَ بِتائِب هر گاه شخصی توبه کند ، ولی در مسائل اجتماعی روابط قبلی خود را با افراد فاسد همچنان ادامه دهد و آنان را عوض نکند ، گویا اصلاً توبه نکرده است .

5مَن تابَ ولَم یُغیِّر مَجلِسَه فَلَیس بِتائِب هر گاه توبه کند ، لیکن در نشست و برخاست ها و دعوت ها و پذیرایی های او چهره اسلامی مشاهده نشود ، باز هم توبه او اساسی نیست .

6مَن تَابَ ولَم یُغَیّر فِراشَه و وِسادَتَه فَلَیس بِتائِب هر گاه کسی توبه کند ، ولی در مسائل خانوادگی ، زناشوئی وتربیت فرزند ، اخلاق و رفتار اسلامی نداشته باشد و در مسائل جنسی از راه انحرافی که رفته باز نگردد ، او نیز توبه نکرده است .

7مَن تَابَ وَ لَم یُغَیِّر خُلقَه و نِیّتَه فَلیسَ بِتائِب هر گاه کسی توبه کند ، ولی در حالات روحی ، فکری ، قلبی و برخوردهای اجتماعی او تغییراتی حاصل نشود و به جای راضی کردن خدا به فکر راضی کردن این و آن باشد و تکبّر ، کینه ، حسادت ، بُخل و ریا را کنار نگذارد و انگیزه ها و هدف های مادّی خود را به قصد قربت و اخلاص تبدیل