معاد صفحه 63

6 تقوی .

در قرآن می خوانیم : اِنْ تَتَّقوا اللّهَ یَجعَلْ لَکم فُرقانا و یُکَفِّر عَنکم سَیّئاتِکم و یَغفِر لَکم (178) هر گاه تقوا داشته باشید و از گناه دوری نمایید ، خداوند به شما دید خاصّی (فُرقان ) می دهد که به راحتی بتوانید حقّ را از باطل تشخیص دهید ، به علاوه گناهان شما را می پوشاند و از تقصیر شما در می گذرد .

7 دعای دیگران .

علاوه بر توبه و ندامت خود انسان ، دعای مؤ منین و اولیای خدا درباره او را نیز می توان از عوامل بخشش خداوند برشمرد که در آیات و روایات منابع اسلامی بسیاری ذکر شده است .

چند تذکّر

1 کسانی که از مردن می ترسند بدانند که راه توبه باز و خداوند بسیار بخشنده است . در قرآن حدود سیصد مرتبه خود را با صفات رحمان ، رحیم ، غفّار ، غفور ، ودود ستوده است .

آنان با یک اراده وتصمیم وبازگشت به خدا ، می توانند تمام خلافکاری های خود را جبران کنند وبدانند که خداوند نیز آنان را می پذیرد؛ زیرا خودش فرموده

است : توبه ها را قبول می کند ، قابِلُ التَّوبِ(179) و توبه کننده را نیز دوست دارد . اِنّ اللّه یُحِبُّ التّوّابِین (180)

2 توبه تنها یک سفارش اخلاقی نیست ، بلکه یک وظیفه واجب وضروری است که قرآن هفت مرتبه با جمله تُوبوا به همه مردم فرمان توبه داده است .

3 توبه باید فوری باشد و توبه هایی که انسان در آستانه مرگ و لحظه برخورد با قهر خدا دارد ، بی فایده است . زیرا در لحظه خطر در حقیقت انسان بطور اجبار توبه می کند ، نه بر اساس معرفت و ندامت واقعی ، چنانکه فرعون هم در آستانه هلاکت و غرق شدن توبه کرد ، ولی چه سود ؟