معاد صفحه 68

خداوند به مؤ منین بعد از امر به تقوا می فرماید: و لاتَمُوتُنَّ الاّ و اءنتُم مُسلِمُون (202) سعی کنید مرگتان در حالی باشد که مسلمان و اهل تسلیم فرامین الهی باشید .

با اینکه برای حضرت یوسف صحنه های گوناگونی از قبیل به چاه افتادن ، زندانی شدن و به کاخ و دربار رسیدن پیش آمده بود ، ولی چندان هراسی نداشت ، امّا بعد از آنکه به مقام و مسئولیّت رسید ، از خداوند درخواست کرد: تَوَفّنِی مُسلِماً(203) خدایا ! مرا مسلمان بمیران . گویا حضرت یوسف احساس می کند که جاه و مقام بیش از هر چیز دیگری روح انسان را عوض می کند و خطر بدعاقبتی در میان مقامات اجتماعی و سیاسی بیشتر است .

در حدیث می خوانیم : هر گاه با شخصی دوست بودی و آن شخص به مقامی رسید ، حتّی اگر یک دهم علاقه قبلی را با تو حفظ کرد باز هم دوست بدی نیست . از این حدیث استفاده می شود که از بین رفتن نه دهم و نود درصد دوستی ها بخاطر پست و مقام است .

یکی از نمونه های بد عاقبتی که در قرآن حدود پانزده مرتبه به آن اشاره شده ، آن است که ابلیس به آدم سجده نکرد ، با آنکه به فرموده حضرت علی علیه السّلام شیطان شش هزار سال عبادت کرد که معلوم نیست مراد سالهای دنیایی (365 روز) است یا سالهای اُخروی که هر روزش مساوی

با پنجاه هزار سال است . (204) چنانکه قرآن می فرماید: یک روز قیامت مساوی با پنجاه هزارسال است . (205)

امّا تمام کارهای شیطان عبادت بود نه عبودیّت ، قالب بود نه قلب ، روح او تسلیم خدا نبود ، تکبّر کرد و آن همه عبادت را بر باد داد و این بهترین نمونه بد عاقبت بودن است که در قرآن آمده است .

یکی دیگر از نمونه های بد عاقبتی که در قرآن و روایات ، داستان بلعم باعورا آن مرد عالمی است که در زمان حضرت موسی زندگی می کرد و کارش بقدری بالا گرفت که گاهی حضرت موسی از او به عنوان مبلّغ استفاده می کرد و دعاهایش مستجاب می شد ، ولی بخاطر تمایل به دستگاه فرعون ، منحرف شد و سوء عاقبت پیدا کرد و از مخالفان حضرت موسی شد . ماجرای آن در سوره اعراف بطور خلاصه و فشرده آمده است . (206)

عوامل بدعاقبتی انسان

با دقّت و جستجو در وضع افراد بد عاقبت می توان علّت شقاوت و بدعاقبتی آنان را پیدا کرد که ما به چند نمونه از آن اشاره می کنیم :

1 تکبّر .