معاد صفحه 74

را دارد ، واجب است برای حفظ حقوق مردم ، وصیّت نماید و شکّی نیست که این وجوب ، شامل کسانی که خمس و زکات و مالیات های اسلامی را بدهکارند نیز می شود .

7 مقدار وصیّت .

بر پایه احکام اسلامی ، انسان تا یک سوّم مالش را بیشتر نمی تواند وصیّت کند ، ولی بخاطر آنکه به سهم وارثان زیاد ضرر نرسد و روح آنان از قانون اسلام و آن شخص جریحه دار نشود) بهتر است کمتر از یک سوّم وصیّت نماید . مثلاً به یک چهارم وصیّت کند . (221) یعنی اگر از دوازده تومان ، چهار تومان حقّ وصیّت کردن دارد ، بهتر است سه تومان آن را وصیّت کند .

البتّه اگر ما یک نگاه عمیق و کلی به این قانون بیاندازیم ، مشاهده خواهیم کرد که این یک سوّم سرمایه ، تا چه اندازه می تواند مشکلات اقتصادی خانواده و جامعه ها را حلّ کند .

8 وصیّت کردن را به فال بد نگیریم .

شاید دلیل آنکه بسیاری از ما وصیّت نامه نداریم این باشد که خیال می کنیم وصیّت کردن به معنای زود مردن و پایان عمر است و آن را به فال بد گرفته و از آن سر پیچی می نماییم ، امّا اگر آن را یک وظیفه شرعی ، عقلی و عرفی ببینیم ، تخلّف از آن را به خود اجازه نمی دهیم .

9 وصیّت باید حکیمانه باشد .

قرآن در آیه وصیّت ، یک کلمه بسیار پر بار بکار

برده و آن کلمه بِالمعروف است . کُتِبَ عَلَیکُم اِذا حَضَرَ اَحَدَکُمُ المَوتَ اِن تَرَک خَیراً الوَصیّه . . . بِالمَعرُوفِ(222) یعنی باید وصیّت با عقل ، عرف وحکمت هماهنگ باشد .

معمولاً در میان فامیل افرادی پیدا می شوند که از یک سو نیاز شدیدی به کمک مالی دارند واز سوی دیگر چون از بستگان درجه اوّل و نزدیک نیستند ، مشمول قانون ارث هم نمی شوند ، وبر عکس گاهی افرادی که سهم ارث دارند کسانی هستند که از زندگی بسیار خوبی برخوردارند و هیچ گونه نیازی هم ندارند ، اگر بطور قانونی برخورد کنیم و به دسته اوّل که محرومند چیزی نرسد و هر چه هست سهم دسته دوّم شود ، دو مساءله بسیار بد پیش خواهد آمد: ادامه فقر برای گروهی و ثروت اندوزی و تکاثر برای گروه دیگر .