معاد صفحه 77

احتضار و لحظه مرگ

لحظه مرگ

لحظه مرگ و احتضار ، بسیار حسّاس و خطرناک است ، حتّی خوبان از آن دلهره و وحشت دارند ، البتّه منافاتی ندارد که در عین حالی که ترس دارند ، علاقه به لقاءاللّه نیز داشته باشند . مانند غوّاصی که به یافتن مروارید علاقمند است ، امّا از غرق شدن در دریا نیز بیم دارد .

آیات و روایات فراوانی در این زمینه وارد شده که ما به گوشه ای از آنها اشاره می کنیم . زیرا آن حالات از عالم ملکوت و

غیب است و ما جز راه وحی راه دیگری برای کشف آن نداریم .

قرآن می فرماید: و جَائتْ سَکرَهُ المَوتِ بِالحَقِّ ذلِک ما کُنتَ مِنهُ تَحِید(230) به راستی لحظه گیج کننده مرگ فرارسید ، همان که از آن فرار می کردی .

همان گونه که انسانِ مست نه می فهمد که خودش چه می گوید و نه می فهمد که مردم درباره او چه می گویند ، در آن لحظه هم حضور مرگ و دلهره ها از یک سو و جدایی از زن و فرزند و مال و مقام از سوی دیگر ، برای او هوشی نگذارده و چنان او را گیج و مبهوت کرده که قرآن و حدیث از آن حالت به لفظ سَکرَه و مستی یاد کرده است . این تعبیر درباره قیامت هم آمده که می فرماید: . . . وتَرَی النّاسَ سُکاری و ما هم بِسُکاری ولکنّ عَذابَ اللّهِ شَدیدٌ(231) ای پیامبر ! تو در آن روزی که زلزله برای به پاشدن قیامت می شود ، مردم را همچون افراد مست می بینی ، ولی آنان مست نیستند و لکن عذاب خدا سخت تر است ، عذاب بزرگ الهی است که عقل را از سرشان ربوده است .

قرآن می فرماید: حتّی اِذا جاءَ اَحَدَهُم المَوتَ قالَ رَبّ ارجِعُونِ لَعلّی اءعمَلُ صالِحاً فِیما تَرَکتُ(232) تا اینکه مرگ یکی از آنان فرارسد ، از خدا استمداد می کند و به ماءموران قبض روح می گوید: مرا برگردانید تا شاید عمل صالحی (با اموالی که جمع کرده و اکنون بجا می گذارم و می روم

) انجام دهم ، لیکن به این آرزوها هرگز لباس عمل پوشانده نمی شود و جواب همه این ناله ها منفی است .

در روایات می خوانیم که این ناله از کسانی است که مالیات های اسلامی و زکات مال خود را نمی پردازند . (233)