معاد صفحه 78

درقرآن می خوانیم : واَنفِقُوا مِمّا رَزَقناکُم مِن قَبلِ اءن یَاءتِیَ اَحَدَکُمُ المَوتَ فَیَقول رَبِّ لولا اَخّرتَنِی الی اءجَلٍ قَرِیبٍ فَاَصَّدّقَ واَکُن مِنَ الصّالِحین (234) تا مرگ به سراغ شما نیامده ، از آنچه به شما داده ایم در راه خدا به دیگران انفاق نمایید و گرنه لحظه مرگ خواهید گفت : خدایا ! آیا نمی شود مرا تا مدّت نزدیک و کوتاهی مهلت دهی تا از اموال جمع کرده خود در راه تو صدقه دهم و بدین وسیله از شقاوت ها رهایی یابم و جزو صالحان شوم ؟

در قیامت نیز فریاد التماس ودرخواست مراجعت و برگشت به دنیا بلند است و می گویند: فَاْرجِعنا نَعمَلُ صالِحاً(235) خدایا ! حالا فهمیدیم ، ما را به دنیا برگردان تا عمل صالح انجام دهیم .

قرآن که بهترین کتاب آدم سازی و غفلت زا می باشد ، در سوره قیامت (236) می فرماید: کلاّ اینقدر دنیا را بر آخرت ترجیح ندهید ، به فکر مردن باشید همان مرگی که اِذا بَلَغَتِ التَّراقِی چون جان شما از بدن خارج و به استخوان های گردن رسد ، وَ قِیلَ مَن رّاقٍ گفته می شود: کیست که این انسان در حال مردن را نجات بدهد ؟ کدام پزشک و دارویی را برای رهایی او از مرگ بیاوریم ؟

!

وَ ظَنّ اءنّهُ الفِراقُ ولی خود انسان می داند که هر لحظه و آنی از دنیا و تمام چیزهایی که یک عمر دنبال آنها دویده و جمع کرده و به آنها دل بسته جدا می شود ، از دوستان و فرزندان و همسر دور می گردد .

وَ الْتَفَّتِ السّاقُ بِالسّاقِ بخاطر بیرون آمدن روح از بدن ، ساق پاهای او بهم چسبیده و شدائد جدایی از دنیا و ورود به عالم دیگر در کنار هم او را در فشاری بس شدید قرار داده است .

توجّه دارید که قرآن کریم برای اینکه انسان را از وابستگی عمیقی که به دنیا دارد جدا کند ، چگونه صحنه های جان دادن را ترسیم می کند . (237)

آری ، تمام گرفتاری ها از غفلت ماست و اگر درباره تلاوت قرآن آن همه سفارش شده برای آن است که هم افراد با برخورد با این قبیل آیات توجه پیدا کنند و هم جامعه ها با شنیدن سرنوشت ملّت ها ، از خواب غفلت بیدار شوند و راه الهی را طی نمایند . زیرا یکی از نام ها و صفات قرآن تَذکره است ، یعنی قرآن وسیله یاد و توجّه و عامل غفلت زدایی است .

حضرت علی علیه السّلام در نهج البلاغه صحنه مرگ را چنین ترسیم می فرماید: انواع گیجی ها و حسرت ها و فراق ها از دنیا و روآوردن به جهان پر خطر دیگر برای انسان پیدا می شود و در ادامه می فرمایند:

فغَیرُ مَوصوفٍ ما نَزَلَ بِهِم آنچه بر انسان در لحظه مرگ وارد می شود قابل