معاد صفحه 91

ما همچنان باقی است و برای خود استقلال و اصالت دارد . زیرا شخصیّت ما با روح و جان ماست ، نه با بدن و جسد ما . بنابراین اگر یک سیلی در سن ده سالگی به شخصی زده و فرار کردیم آن شخص حتّی اگر ما را در سن هفتاد سالگی پیدا کند ، تقاضای انتقام دارد ، هر چند به دید مادّی خود به او بگوییم : آن سلول های دستی که به صورت شما خورده مربوط به شصت سال پیش است و تاکنون بیش از ده مرتبه تمام آن سلولها عوض شده است ، پس تقاضای قصاص و انتقام بی مورد است . او در پاسخ ما می گوید: من کار به جسد و سلول تو ندارم ، تو همان شخصی هستی که به من سیلی زدی .

این مثال نشانه آن است که شخصیّت انسان با تغییر جسم عوض نمی شود ، همانند کسی که با ماشینی سرقت کند و سپس لباس و ماشین خود را عوض کند و پا به فرار بگذارد ، هنگام دستگیری نمی تواند بگوید: ماشین و لباسم عوض شده پس من آن سارق نیستم .

گاهی با جملاتی که در باره خودمان می گوییم ، بطور ناخودآگاه اقرار به بقای روح داریم ، مثلاً در سن پیری می گوییم : من در بچگی زیاد شرور بودم ، در صورتی که بدن ما هر چند سال یکبار عوض می شود ، ولی احساس وجدانی ما هیچ عوض نمی شود و ما واقعاً در پیری خودمان را

همان شخص اوّل کودکی می دانیم و عوض شدن بدن در من بودن من تغییری نمی دهد .

دلیل دیگر آنکه : گاهی سالها پس از مرگ شخصی در حالی که می دانیم طبیعتا جسدش در قبر پوسیده شده و از بین رفته است ، ولی او در قالبی سالم به خواب ما می آید و مطالب واقعیّت داری را به ما می گوید که بعد از بررسی می فهمیم مو به مو حقیقت دارد و یا گاهی از آینده خبرهایی می دهد که بدون کم و زیاد واقع می شود ، این خواب ها کم نیست و نشان دیگری است که فعالیّت و آگاهی روح با مردن و پوسیده شدن جسد کاری ندارد ، یعنی روح اسیر این بدن نیست ، هنگامی که این بدن سالم بود با آن کار می کرد و زمانی که متلاشی شد آن روح با کمال استقلال ، بدن دیگری نظیر همین بدن برای خود پیدا می کند و به آن متّصل می شود وبه فعالیّت خود ادامه می دهد . (285)

قرآن و روایات نیز عوارض و آفات را برای جسم انسان می دانند ، نه روح او . قرآن در مواردی که از مردن سخن به میان آورده ، واژه تَوِفّی را بکار برده که به معنای گرفتن و دریافت کردن بدون کم و کاست است . مثلاً اللّه یَتَوفّی الاَنفُسَ حِینَ مَوتِها(286) یعنی خداوند انسان را به هنگام مرگ به تمام شخصیّت و واقعیّتش تحویل می گیرد و یا آیه یَتَوَفّاکم مَلَکُ المَوت (287) فرشته ماءمور گرفتن جانها بدون کم

و کاست جان شما را تحویل می گیرد .

در قرآن در باره روح و جان ، چهارده مرتبه تعبیر تحویل می گیریم و تحویل می گیرد آمده است که تحویل گرفتن ، نشانه باقی و ثابت بودن روح است . چون جسم و جسد وارد خاک شده و می پوسد .

دلیل دیگر قرآنی بر بقای روح ، آیات فروانی است که شامل درود و تحیّت بر مردگان است ، از جمله :

سَلامٌ عَلی نُوحٍ فِی العالَمِین (288) سلام بر نوح در طول تاریخ و در میان همه نسل ها و امّت ها .