معاد صفحه 96

بنابراین در برزخ هم عذاب و فشار قبر و هم شادی ها همه با قالب مثالی و بدن سبک صورت می گیرد و لذا اگر مرده ای را سوزاندند و خاکسترش را به باد دادند ، یا مرده ای را درّنده ای خورد و یا به دریا انداختند و اصلاً برای او قبری نبود ، باز هم فشار و عذاب قبر یا لذّت و شادی خواهد داشت ، چون این امور مربوط به روح و آن بدن سبک و لطیف است .

ممکن است شما برای بدن سنگینی که به خواب رفته انواع رختخواب های نرم و گرم و لطیف را آماده کنید ، ولی آن شخص در عالم خواب خود را در آتش و یا شدیدترین ناگواری ها ببیند ، امّا شما که بدن سنگین او را مشاهده می کنید خیال می کنید آرام و راحت است . البتّه

تمام این مثال ها و تشبیهات ، مربوط به عالم برزخ است و حساب قیامت از حساب برزخ جداست .

مرحوم مجلسی می فرماید: مساءله بدن سبک و قالب مثالی در برزخ ، در روایات معتبر بسیاری آمده است . (305)

سؤ ال قبر

امام صادق علیه السّلام فرمود: مَن اَنکَرَ ثَلاثَهَ اَشیاء فَلَیسَ مِن شِیعَتِنا: اَلمِعراجَ وَ المَساءلَهَ فِی القَبرِ وَ الشّفاعَهَ(306) هر که سه چیز را منکر شود ، شیعه و پیرو ما نیست : یکی معراج پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله ، دوّم سؤ ال در قبر و سوّم شفاعت اولیای خدا در روز قیامت است .

مرحوم علاّمه طباطبائی می فرماید: انسان در زندگیِ برزخی ، شبیه کسی است که در دنیا برای رسیدگی اعمالی که از او سرزده به یک سازمان قضایی احضار و مورد بازجویی و بازپرسی قرار گرفته است و پرونده اش تکمیل و در انتظار محاکمه در بازداشت بسر می برد تا موعد مقرّر فرارسد . (307)

از چه می پرسند ؟

امام زین العابدین علیه السّلام در هر جمعه که در مسجدالنبی مردم را موعظه می فرمود ، ضمن بیاناتشان مواردی را که انسان در قبر مورد سؤ ال قرار می گیرد برشمرده و به مردم هشدار می دادند . از جمله :

1 اوّلین سؤ ال آن دو فرشته نکیر و منکر این است که آیا خدا را پرستش می کردی یا مشرک بودی ؟