معاد صفحه 97

2 از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و مکتب و دین و کتاب سؤ ال می کنند .

3 از رهبری و ولایت می پرسند که

کدام رهبر (حق یا باطل ) را تقویت و یا تضعیف می کردی ؟

4 از عمر می پرسند که در چه راهی صرف کردی ؟

5 از مال و درآمدها می پرسند که از چه راهی بدست آوردی و در چه راهی مصرف نمودی ؟

سپس امام سجادعلیه السّلام می فرمودند: خودتان رابرای پاسخگویی به سؤ الات شبِ اوّل قبر آماده نمایید . (308)

در روایات دیگری آمده است که از دوستی و دوستان هم می پرسند که با چه کسی دوست بودی ؟ (309)

در بعضی روایات می خوانیم که در سؤ الات عالم برزخ ، ریشه و دلیل عقائد را نیز می پرسند که آیا استدلالی بوده است یا تقلیدی ؟ (310)

از چه کسی می پرسند ؟

در روایات می خوانیم : سؤ ال در قبر ، تنها از کسانی است که در درجه والایی از ایمان یا درجه نازلی از کفر باشند ، یعنی از کسانی که حقّاً مؤ من و یا حقّاً کافرند ، امّا انسان های معمولی در برزخ رها هستند تا روز قیامت فرا رسد . (311)