معاد صفحه 98

لذّت یا عذاب در قبر

در روایات متعدد آمده است که بعد از بازجویی ، به نیکوکاران با ایمان گفته می شود: بخوابید خوابیدنی که خوابِ وحشتناک هم در آن نمی بینید ، (312) خوابی که انواع کامیابی ها در آن باشد ، (313) و تعبیرات متعدّد دیگری که مضمون همه آنها یک نوع استراحت آرام و لذّت بخش است .

امام صادق علیه السّلام در تفسیر آیه : فاَمّا اِن کانَ مِنَ المُقرّبِینَ فَرَوحٌ وَ رَیحانٌ و جَنَّهُ نَعِیمٌ و اءمّا اِن

کانَ مِنَ المُکذّبینَ الضّالِّینَ فَنُزُلٌ مِن حَمِیمٍ و تَصلِیَهُ جَحِیمٍ(314) فرمودند: اگر انسانی که از دنیا رفته از افراد خوب و آبرومند درگاه خدا باشد ، پس در رحمت و وسعت و راحتی فَرَوحٌ و رزق رَیحان به سر می برد . این پاداش مربوط به برزخ است ، ولی پذیرایی در قیامت جمله بعد است که می فرماید:و جَنّهُ نَعیم بهشت پرنعمت است ، ولی اگر آن شخصی که از دنیا رفته از کافران لجوجی باشد که هر حقیقتی را تکذیب می کنند ، وسیله پذیرایی آنها در برزخ آبهای بسیار داغ فَنُزُلٌ مِن حَمِیم و در قیامت هم ورود در آتش دوزخ وتَصلِیَهُ جَحِیم خواهد بود . (315)

در نامه حضرت علی علیه السّلام به فرزندش می فرماید: و القَبرُ رَوْضَهٌ مِن ریاضِ الجَنّهِ اءو حُفرَهٌ مِن حُفَرِ النّارَ(316) قبر یا بوستانی از باغهای بهشت و یا گودالی از گودال های آتش دوزخ است .

در بعضی از روایات می خوانیم که به انسان مؤ من در عالم برزخ جایگاه بهشتی او را نشان می دهند و بدین وسیله او را شاد می نمایند . (317)

مرحوم مجلسی قدّس سرّه در جلد 6 بحار بعد از نقل 128 حدیث ، جمع بندی نموده و می فرماید: ثواب و عذاب برزخ مورد اتّفاق امّت اسلامی است و روایات از شیعه و سنّی در این زمینه متواتر است ، سپس عقیده مرحوم خواجه نصیرالدین طوسی و علامه حلّی و شیخ مفید را در حتمی بودن مساءله عذاب و ثواب قبر بیان فرموده است .

بنابراین مساءله عذاب و ثواب در قبر

محال نیست و هر مساءله ممکنی را همین که گوینده ای راستگو تصدیق کرد ما هم باید قبول کنیم تا چه رسد به اینکه گوینده و خبر دهنده ، آفریدگار جهان و پیامبران و امامان معصوم علیهم السّلام باشند آن هم در موردی که موضوع از عالم دیگر باشد .

یاران برزخی