معاد و جهان پس از مرگ صفحه 124

محفل قلبها مطرح است یا نه؟

چرا ما نخست به اینجا سر زدیم؟

چرا ندارد ... زیرا حوادث جهان بزرگ قبلًا در اینجا ظاهر می‌شوند.

توضیح اینکه: همانطور که روح ما از دو دستگاه «خودآگاه» و «ناخودآگاه» تشکیل یافته، قوانین جهان بزرگ هم در دو رشته تنظیم شده‌اند، قوانین آفرینش (تکوین) و قوانین قراردادی (تشریع) که گویا در جهان هستی اوّلی دستگاه ناخود آگاه روح جهان را تشکیل می‌دهد و دوّمی «خودآگاه» آن را.

قوانین آفرینش بدون اراده و تصمیم و توجه ما، راه خود را گرفته به پیش می‌روند، و همانند دستگاه ناخودآگاه وجود انسان، گوششان بدهکار خواست و اراده مانیست، اما قوانین تشریعی و آنچه با تعلیم و تربیت و آزادی سرو کار دارد مثل دستگاه خودآگاه وجود ما بسته به خواست و اراده ماست. بدون تردید هر قانونی که به عنوان یک قانون آسمانی به پیامبری اعلام شده، قبلًا در آفرینش، ریشه‌ای داشته، و در مجلس آفرینش به تصویب رسیده است.

این دو دستگاه در حقیقت «تار» و «پود» بافت هستی را تشکیل می‌دهند. آیا تار و پود یک پارچه می‌تواند با هم تضاد داشته باشد؟ مسلماً نه. والّا پارچه‌ای نخواهیم داشت بلکه باید الزاماً مکمل یکدیگر بوده باشند تا پارچه کاملًا زیبائی بوجود آید.

فی المثل وجود ما در این جهان بدون علم و دانایی کالبد بی روح و بی ارزشی است، به همین دلیل تار و پود جهان هستی دست به دست هم داده‌اند تا ما را به دنبال علم و دانش بفرستند.