معاد و جهان پس از مرگ صفحه 184

وَجَدْتُ ما وَعَدَنی رَبّی حَقّاً؛ آیا شما آنچه را خداوند وعده کرده بود یافتید ما که وعده خدا را به حقیقت دریافتیم»

بعضی از حاضران گفتند: آیا با افراد بی جانی صحبت می‌کنی که به صورت جیفه‌ای در آمده‌اند؟

پیامبر (ص) فرمود: «شما سخنان مرا بهتر از آنها نمی‌شنوید».(1)

و در نهج البلاغه می‌خوانیم: علی- علیه السلام- به هنگامی که از جنگ «صفین» باز می‌گشت در کنار قبرستانی که پشت شهر کوفه قرار داشت ایستاد، و رو به قبرها کرده و با ساکنان آنها چنین سخن گفت:

«ای صاحبان خانه‌های وحشتناک و قبرهای تاریک! ... شما پیشرو این قافله بودید و ما به دنبال شما می‌آئیم، اما خانه‌های شما به دست دیگران افتاد و همسران شما ازدواج کردند و اموال شما تقسیم شد! ... اینها خبرهائی است که نزد ماست. نزد شما چه خبر؟ ... سپس رو به یاران خود کرده و فرمود: اگر به آنها اجازه سخن دهند به شما می‌گویند که بهترین زاد و توشه‌ها تقوا ست».(2)

با توجه با این مدارک و مانند آن روشن می‌شود که از نظر منابع اسلامی نیز، ارتباط با ارواح امر غیر ممکنی نیست.

3- آیا ارواح همه چیز را می‌دانند؟ و یا تمام آنچه را می‌دانند می‌توانند بگویند؟

جواب این سؤال مسلماً منفی است، زیرا روح پس از جدائی از این

1- سیره ابن هشام، جلد اول، صفحه 639.

2- نهج البلاغه، کلمات قصار، حکمت 130.