معاد و جهان پس از مرگ صفحه 264

و از 44 مورد که کلمه «خالدین» به کار رفته سیزده مورد مربوط به این قسمت می‌باشد، گاهی علاوه بر تعبیر به خلود، با عبارات دیگری جاودانگی پاداش و کیفر مشخص شده است.

مثلًا در سوره هود در مورد نیکوکاران سعادتمند می‌خوانیم: «وَ أَمَّا الَّذینَ سُعِدُوا فَفِی الْجَنَّةِ خالِدینَ‌فیها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ اْلأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّکَ عَطاءً غَیْرَ مَجْذُوذٍ؛ اما سعادتمندان، در بهشت تا آسمان و زمین برپاست باقی می‌مانند- مگر آنچه را که خدا بخواهد- این بخششی است قطع نشدنی».(1)

و در مورد شقاوتمندان می‌گوید:

«خالِدینَ فیها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ اْلأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّک آنها، تا آسمان و زمین برپاست در دوزخ می‌مانند، مگر آنچه خدا بخواهد».(2)

روشن است که استثناء آخر آیه (مگر آنچه را خدا بخواهد) به معنی قطع پاداش و کیفر نیست، بلکه بیان قدرت پروردگار است یعنی نه آنکه خیال شود با چنان پاداش و کیفری کار از دست خدا بیرون می‌رود، نه، همه چیز همچنان در قبضه قدرت اوست.

شاهد این سخن ذکر جمله: «عَطاءَ غَیْرَ مَجْذُوذِ؛ (این بخششی است قطع نشدنی) بعد از استثناء مذکور است.

به علاوه اگر کسی در دوام کیفر بدکاران تردید کند در دوام پاداش نیکو کاران جای تردیدی وجود ندارد و این قرینه دیگری است بر آنچه گفتیم (دقت کنید).

1- سوره هود( 11)، آیه 108.

2- سوره هود( 11)، آیه 107.