انسان و معاد صفحه 114

حَتّی إِذا جاءَ أَحَدَهُمُ آلمَوْتُ قالَ رَبِّ آرْجِعُونِ * لَعَلِّی أَعْمَلُ صالِحاً فِ_یما تَرَکْتُ کَ_لّا إِنَّها کَلِمَهٌ هُوَ قائِلُها وَمِنْ وَرائِ_هِمْ بَ_رْزَخٌ إِلی یَوْمِ یُ_بْعَثُونَ. (1)

تا آنگاه که مرگ هر یک از  آن ها رسید می گوید: پروردگارا، مرا برگردان تا عمل صالح انجام دهم در آنچه [از اعمالی که در انجام  آن ها کوتاهی و آن ها را] ترک کردم نه، این گونه نخواهد شد همانا آن سخنی است که گوینده اش اوست واز پشت سرشان برزخی است تا روزی که مبعوث شوند.

از آیه شریفه استفاده می شود که برزخ با مرگ آغاز می شود و تا قیامت ادامه می یابد.

امام باقر (علیه السلام) همه مدتی را که انسان در برزخ می ماند به خواب کوتاهی تشبیه کرده است که انسان زود از آن بر می خیزد.

مَا بَیْنَ الْم_َوْتِ وَ الْبَعْثِ إِلَّا کَنَوْمَهٍ نِمْت_َهَا ثُمَّ اسْتَیْقَظْتَ مِنْهَا. (2)

بین مرگ و برانگیخته شدن فاصله ای نیست مگر مانند خوابی که می خوابی سپس از آن بیدار می شوی.

امام صادق (علیه السلام) نیز، خانه قبر را تا قیامت، برزخ دانسته است. عمر بن یزید از ایشان سؤال می کند که برزخ چیست؟ حضرت در جواب می فرماید :

الْقَبْرُ مُنْذُ حِینِ مَوْتِهِ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَهِ. (3)

قبر از هنگام مرگ انسان تا روز قیامت است.

امام زین العابدین (علیه السلام) هم در تفسیر آیه شریفه (وَمِنْ وَرائِ_هِمْ بَ_رْزَخٌ إِلی یَوْمِ یُ_بْعَثُونَ) برزخ را قبر دانسته و با اشاره به آیه دیگر از قرآن کریم زندگی در برزخ را

1- . مؤمنون(23) / 99و100.
2- . کافی 2 / 134؛ ارشاد القلوب 1 / 141؛ بحارالانوار 2 / 51.
3- . کافی 3 / 242؛ بحارالانوار 6 / 267.