انسان و معاد صفحه 153

شد و صورت خویش را از دست خواهد داد. حضرت در جواب سؤال زندیقی که پرسیده بود آیا روح بعد از خارج شدن از بدن باقی خواهد بود یا نه، فرمود :

بَلْ هُوَ بَاقٍ إِلَی وَقْتٍ یُنْفَخُ فِی الصُّورِ فَعِنْدَ ذَلِکَ تَبْطُلُ الْأَشْیَاءُ وَ تَفْنَی فَلَا حِسَّ وَ لَا مَحْسُوسَ، ثُمَّ أُعِیدَتِ الْأَشْیَاءُ کَمَا بَدَأَهَا مُدَبِّرُهَا. (1)

بلکه آن تا زمان دمیده شدن در شیپور باقی است امّا هنگام دمیدن در صور همه چیز باطل و نابود می شود پس هیچ حسّ و محسوسی نخواهد بود، سپس اشیاء به همان حالت اوّل که تحت تدبیر خدا شروع شده بود، بازگردانده می شوند.

در بحث معاد فرقی نمی کند که خداوند متعال عالم خلقت را یک سره پیش از قیامت بر چیند یا صورت های آن ها را در هم ریخته و همه را به جوهر اصلی شان که آب است برگرداند. هر کدام باشد خداوند متعال دوباره همین موجودات را بعد از آنکه به مادّه اوّلی برگرداند یا به طور کلی معدوم کرد دوباره همچون ابتدای خلقت به حالت اوّلشان باز خواهد گرداند.

نفخه دوم

خداوند متعال بعد از آن که همه رافانی کرد و حیات همه موجودات زنده را گرفت دوباره زنده کردن آن ها را از سر می گیرد و بعد از زنده کردن اسرافیل و خلق صورت ها دوباره به او دستور می دهد که در صور خویش بدمد. و با دمیدن او در صور برای بار دوم همه زنده شده به جایگاه محاسبه اعمال خویش روان می شوند. (2)

خداوند متعال می فرماید :