انسان و معاد صفحه 167

بِأَرْضٍ لَمْ تکتَسَبْ عَلَیْهَا الذُّنُوبُ بَارِزَهً لَیْسَ عَلَیْهَا الْجِبَالُ وَ لَا نَبَاتٌ کَمَا دَحَاهَا أَوَّلَ مَرَّه. (1)

به زمینی که بر روی آن گناهان آشکار عمل نشده است. بر روی آن کوه و گیاهی وجود ندارد مانند موقعی که تازه گسترده می شد.

پس با این شرایط و تغییراتی که در زمین و آسمان رخ می دهد طبیعی است که هر جزئی از بدن انسان در هر کجای زمین و آسمان باشد؛ در دریا باشد یا در خشکی، در زیر زمین باشد یا در آسمان، همه اجزا به هم آمده و ریخت و هیأت پیشین خود را به دست می آورد و روح دوباره به آن باز می گردد. و او با همین اوضاع واحوال و شرایط زمین و آسمان به جایگاه محاسبه اعمال خویش روان خواهد شد.

2. تشبیه معاد به رویش زمین

در برخی از آیات قرآن کریم معاد و زنده شدن مردگان در روز قیامت به رویش زمین بعد از خشک شدن آن تشبیه شده است. در این جا به چند آیه در این مورد اشاره می شود :

فَانْظُرْ إِلی آثارِ رَحْمَهِ آللّهِ کَیْفَ یُحْیِ آلأَرْضَ بَ_عْدَ مَوْتِ_ها إِنَّ ذلِکَ لَُمحْیِ المَوْتی وَهُوَ عَلی کُلِّ شَیءٍ قَدِیرٌ. (2)

به آثار رحمت خدا نگاه کن که چگونه زمین را بعد از مردنش زنده می کند همانا او مردگان را زنده می کند و او بر هر چیزی توانا است.

یُحْیِ آلأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِ_ها وَکَذلِکَ تُخْرَجُونَ. (3)

زمین را بعد از مردن زنده می کند. و همین گونه بیرون آورده می شوید.

1- . تفسیر عیاشی 2 / 236؛ بحارالانوار 7 / 110. 
2- . روم(30)/ 50.
3- . روم(30) / 19.