انسان و معاد صفحه 178

أَفَلا یَعْلَمُ إِذا بُعْثِرَ ما فِی القُبُورٍ. (1)

آیا نمی داند آنگاه که آنچه در قبرها است آشکار شود.

یَوْمَ یَقُومُ آلنّاسُ لِرَبِّ العالَمِینَ. (2)

روزی که مردم برای پروردگار عالمیان به پا خیزند.

ثُمَّ نُفِ_خَ فِ_یهِ أُخْری فَإِذا هُمْ قِیامٌ یَنْظُرُونَ. (3)

سپس بار دیگر در آن دمیده شود پس ناگهان آنان ایستاده نگاه می کنند.

روزی که قبرها باز شده و آنچه در آن ها نهان است آشکار می شود به همین مناسبت موقع معاد «یوم القیامه و یوم البعث» نامیده شده است.

4. حشر، جمع و نشر

حشر و جمع هر دو به معنای جمع کردن و در کنار هم نهادن و نشر به معنای پخش و پاشان است. این واژه ها دلالت دارند که خداوند متعال بدن های پراکنده شده را جمع کرده و بعد از زنده نمودن، آن ها را در روز قیامت در زمین محشر پراکنده و پخش می نماید. به همین جهت روز قیامت روز جمع و حشر ونشور هم خوانده شده است. آیات در این زمینه نیز فراوان است؛ به چند نمونه اکتفا می شود :

وَأَنْ أَقِ_یمُوا آلصَّلاهَ وَآتَّقُوهُ وَهُوَ الَّذِی إِلَیْهِ تُحْشَرُونَ. (4)

و اینکه نماز را به پا دارید و از خدا تقوا پیشه کنید و او کسی است که به سوی او محشور می شوید.

قُلْ هُوَ الَّذِی ذَرَأَکُمْ فِی آلأَرْضِ وَإِلَیْهِ تُحْشَرُونَ. (5)

1- . عادیات(100)/ 9.
2- . مطففین(83)/ 6.
3- . زمر(39)/ 68.
4- . انعام(6) / 72.
5- . ملک(67)/ 24.