انسان و معاد صفحه 187

آیا جزای عمل عین عمل است؟

بدیهی است جزا و کیفر هر عملی به ظاهر چیزی غیر از خود عمل است به عنوان مثال آتش و خوردن آن غیر از خوردن مال یتیم است امّا باید دید از نظر آیات و روایات می توان به این نتیجه رسید که خداوند متعال خود عمل را به جزای آن تبدیل می کند و در حقیقت عمل و جزای آن یک حقیقت بیشتر نخواهد بود یا نه؟ خدای تعالی می فرماید :

إِنَّما تُجْزَوْنَ ما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ. (1)

همانا آنچه عمل می کردید جزا داده می شوید.

هَ_لْ تُ_جْزَوْنَ إِلّا ما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ. (2)

آیا غیر از آنچه عمل می کردید جزا داده می شوید؟!

لِ_یَجْزِیَ آللّهُ کُلَّ نَفْسٍ ما کَسَبَتْ. (3)

تا خداوند هر کسی را آنچه کسب کرده جزا دهد.

این آیات شریفه فقط دلالت دارد که جزای اعمال انسان مطابق اعمال خواهد بود و هیچ انسانی جزایی بدون عمل خویش نخواهد دید. یعنی خدای تعالی مطابق هر عملی جزایی قرار داده است که هر کسی از این جَعْل و قرار الهی آگاهی داشته باشد به خوبی خواهد دانست که آنچه می بیند در حقیقت همان است که خودش به دست خود کسب کرده است. و خدای تعالی بی اساس کسی را مجازات نمی کند.

امّا این بدان معنا نیست که خدای تعالی در جزای اشخاص تخفیف نمی دهد و در مقابل نیکی ها جزای آن ها را چند برابر نمی کند.

1- . تحریم(66) /7؛ طور(52) / 16.
2- . اعراف(7) / 147؛ سبأ(34) / 33.
3- . ابراهیم(14) / 51.