انسان و معاد صفحه 21

کثرت روایات عالم ارواح

روایات و احادیث رسیده از امامان معصوم (علیهم السلام) در خلقت ارواح پیش از ابدان به حدّی فراوان است که حتی صدرالدّین شیرازی با وجود اینکه معتقد به عدم تقدّم خلقت ارواح بر ابدان است، خلقت ارواح قبل از ابدان را از ضروریّات مذهب امامیّه دانسته، می نویسد :

للنفس الآدمیّه کینونه سابقه علی البدن... و الرّوایات فی هذا الباب من طریق أصحابنا لا تُحْصی کَثْرَهً حتّی أنّ کینونه الأرواح قبل الأجساد کانت من ضروریّات مذهب الإمامیّهِ _ رضوان الله علیهم _ . (1)

برای روح انسانی وجودی سابق بر بدن هست... و روایاتی که در این باب از طریق اصحاب ما رسیده به خاطر فراوانی قابل شمارش نیست تا آنجا که اعتقاد به وجود ارواح پیش از بدن ها از ضروریّات مذهب شیعه امامیّه _ رضوان خدا بر آنان باد _ است.

در روایات این باب صحبت از خلقت حضرت آدم (علیه السلام) و ذریّه او به میان نیامده است. و وجه تمایز ارواح از همدیگر به صورت روشن و بلورین بیان نشده است. یعنی همان گونه که یکی از وجوه تمایز انسان ها در این دنیا نسبت هایشان به پدر و مادر و قوم و قبیله خاص است در آن جا از چنین امری به این صورت ظاهراً خبری نبوده است.

و نیز از زندگی ارواح در آن عالم که به صورت مستقل و جدا از هر گونه بدنی در هوا سکنی داشتند گزارش کامل و روشنی در دست نیست. (2)